බඹර වද දුටිමි… බිතු සිතුවම් නොදුටුවෙමි!

βιβ-ία-ανάγνωσης-αγοριών-φαντασίας-στην-έ-ρα-37025166

දවල් කෑම වෙලාවට කාර්යාලයේ කෑම මේසය වටේ රොද බදින පිරිස එක්ක එකතු වෙන එක සාමාන්‍යයෙන් මගේ පුරුද්දක් නෙමෙයි. එත් ඉඳහිට දවසක මේ කණ්ඩායමට මාත් එකතු‍ වෙනවා. පහුගිය සතියේ දවසකත් ඒ විදියට අහම්බෙන් මේ කණ්ඩායමත් එක්ක කෑම ගන්න මාත් එකතු වුණා. ලෝකයේ හැම රටකින්ම ආපු පිරිස අපේ කන්තෝරුවේ වැඩ කළත් හැමදාමත් ඔය කතා බහ ඇදිලා යන්නේ මෙලෝ රහක් නැති මාතෘකා වලට… එකිනෙකාගේ කෑම බීමවල වග විස්තරවලින් පටන් අරන් අහල පහළ තියෙන රෙස්ටෝරන්ට්වල වගතුග වලට, ඇමසෝන් අඩවියෙන් එහෙත් නැතිනම් ඊ බේ එකෙන් තමන් ගෙන්න ගත්ත උපකරණයක විස්තරවලින් පටන් අරන් අහළ පහළ සාප්පු සංකීර්ණවල විකිණෙන බඩු භාණ්ඩ ගැන ඕපාදූපවලට, බොක්සිං ඩේ එක දවසේ පාන්දර ‍ඉඳන් පෝලිමේ රැකගෙන ඉඳලා මිලදී ගත්ත උපකරණයක් ගැන විස්තර වලට‍‍.. කලින් දවසේ ඇවිදලා දහනය කරලා දාපු කැලරි ගාන… අන්තිමේ දී ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ කෙරුවාව ගැන. මේ වල්පල් අතරේ හිමිහිට ලිස්සලා යන්න හදද්දී මගේ අතේ තිබුණු පොත දැක්ක අපිත් එක්ක වැඩ කරන ඉන්දියන් ජාතික ගැහැනු ළමයෙක්ඒ ගැන මගෙන් යමක් ඇහුවා. කෙටි උත්තරයක් දීලා ගැලවෙන්න ඕන හින්දා ‘ඔයා පොත් කියවනවාද ?’ කියලා මං එයාගෙන් පෙරළා ඇහුවා.

“ පොත්…? අපොයි නැහැ ” එයා කිව්වේ හරියට සර්පයෙක් දැක්කා වගේ පස්සට ගැස්සිලා.
විවේක වෙලාවට මොනවද කරන්නේ කියලා ඇහුවම එයා මට මෙහෙම උත්තර දුන්නා.
“ අපි නිතර නිතර පාටීස් වලට යනවා. මූවීස් වලට යනවා. ” (එයයි එයාගේ සැමියායි ඉන්දියාවේ ඉඳන් කැනඩාවට සංක්‍රමණය වෙලා තියෙන්නේ අවුරුදු දෙකකට විතර කලින්)
කෑම මේසයේ හිටපු කොරියන් ජාතික තවත් මිත්‍රයෙක්  කතාවට හවුල් වෙමින් කිව්වේ පොත් පත් කියවන එක තරම් නීරස දෙයක් එයාටත් තවත් නැහැ කියලයි. පුංචි කාලයේ විභාගවලට තිබුණු සාහිත්‍ය පොත් පත්වල පොඩි කොටසක් කියෙව්වත් තමන්ට නින්ද ගිය බවක් තමයි එයත් කිව්වේ. කෑම මේසයේ හිටිය කිහිප දෙනෙක්ම ඒ අදහස අනුමත කරලා හිනාවෙද්දී මාත් ඒ හිනාවට හවුල් වුණේ කතාව මග හරින්න පහසුම උපක්‍රමය ඒක හින්දයි.

එදාම හවස රෑ කෑමෙන් පස්සේ රූපවාහිනී වැඩසටහනක් බලද්දී මේ සිද්ධිය ආපහු මතකයට ආවා. ලංකාවේ රූපවාහිනී නාළිකා නැරඹීමේ “පුරුද්දක් ” ලංකාවේදීවත් නොතිබුණත්, විවේකයක් ලැබුණු ‍මොහොතක තෝරා ගත්ත ඇතැම් වැඩසටහන් යූ ටියුබ් මාධ්යුය ඔස්සේ නැරඹීම ඉඳහිටලා කරන දෙයක්. හිත් ගත්ත කෙනෙක් ආරාධිතයෙකු විදියට සම්බන්ධ වුණු අවස්ථාවල විතරක් නරඹන ඒ වගේ එක වැඩසටහනක් තමයි ජාතික රූපවාහිනියේ “ සිහිනයකි රෑ ”. ඉතින් ඔය කියන දවසේ මේ වැඩසටහනට ඇවිත් තිබුණේ එඩ්වඩ් ජයකොඩි කියන ප්‍රතිභාපූර්ණ ගායන ශිල්පියා. වැඩසටහනේ දී ඔහු මතු කළ අපූරු කරුණු කාරණා ගොන්න අතරින් එකක් මං කලින් කී සිද්ධියට සම්බන්ධයි. තමන්ගේ දරුවා වෛද්‍යවරයෙක්, ඉංජිනේරුවෙක්, ගුරුවරයෙක් කරන්නට දෙමව්පියන් උත්සාහ ගත්තත් ඒ දරුවා “හොඳ ”වෛද්‍යවරයෙක්, “හොඳ ”ඉංජිනේරුවෙක්, “හොඳ ” ගුරුවරයෙක් කරන්න මහන්සි වෙන්න කියන පණිවිඩය තමයි එඩ්වඩ් මතුකළේ. මේ “හොඳ ” කියන කාරණාව එන්නේ සෞන්දර්ය කලාවට තියෙන බැඳීමත් එක්කයි කියන කරුණ ඉස්මතු කරපු එඩ්වඩ්, විභාග පසු පස්සේම දරුවන් පන්නන්නට මහන්සි නොවී සෞන්දර්ය කලාවටත් දරුවාව යොමු කරවන්න කියන පණිවිඩය මතක් කළා.
ඔහු මතුකළ කාරණය හැබෑම සත්‍යයක්. අද අපිට ඕන තරම් වෛද්‍යවරු ඉන්නවා, ඒත් කරුණාව හදවතේ ඉතිරි වෙලා තියෙන්නේ අත‍ළොස්සකගේ විතරයි. ඕන තරම් ඉංජිනේරුවො ඉන්නවා, ඒත් මනුස්සකම ගෑවිලා තියෙන්නේ බොහොම ටික‍ දෙනාටයි. ගුරුවරු ඕන තරම්, ඒත් පෞරුෂත්වයක් තියෙන්නේ සුළුතරයකට විතරයි. (ලංකාවේ දේශපාලකයො ගැන නම් කතා කරන එක කාලය කා දැමීමක්, සෞන්දර්යය පිහිටන්න තරම් ඔළුවක් ජන්මයෙන්ම එයාලට පිහිටලා නැහැනේ). ඇත්තටම කියනවා නම් “හොඳ ” සොල්දාදුවෙක් පවා බිහිවෙන්නේ හිත ඇතුළේ සංවේදිකමත් ගෑවිලා තිබුණොත් තමයි. යුද්ධයකට සහභාගී වෙච්ච පමණින්, මිනිහෙක් මරා දැමීමෙන් පමණක් කෙනෙක් රණවිරුවෙක්වත්, විමුක්තිකාමියෙක්වත් වෙන්නේ නැහැ. මේ නිසා තමයි එක සැරයක් චේගුවේරා ප්‍රකාශ කළේ සැබෑ විමුක්තිකාමියෙක් වෙන්න නම් මලක සුවඳ විතරක් නෙමෙයි මලක මෙළෙකත් හඳුන ගන්න පුළුවන් වෙන්න ඕනේ කියලා.
උසස් සංගීතයක් රස විඳින්න, උසස් පොතක් කියවන්න, උසස් කලා කෘතියක් රසවිඳින්න හැමෝටම පුළුවන් කමක් නැති එක ඇත්ත. ඒත් ඒකට හුරුවෙන්න පුළුවන් නම් සමාජය යහපත් තැනක් වීම කෙසේ වුණත් අඩුම තරමින් තමන්ගේ ජීවිතයට පෞරුෂත්වයක් එක් කරගන්නවත් කෙනෙකුට පුළුවන් වෙනවා. දේශපාලකයන්ගේ විතරක් නෙමෙයි තමන් ඇසුරු කරන , තමන් වටා ඉන්න කාගේවත් අදහස් උදහස්වල වහලෙක් නොවී තමන්ගේම පෞරුෂයක් ගොඩ නගා ගන්න පුළුවන් වෙනවා. උසස් සාහිත්ය් කෘතියක් රස විඳින්නට, උසස් සංගීතයක් රස විඳින්නට තරම් හැකියාවක් තියෙන කෙනෙක් දේශපාලනිකවවත්, මතවාදීවවත් පහසුවෙන් ගොදුරු කරගන්නට පුළුවන් කමක් නැහැ කියන කාරණාව තහවුරු කරලා ලෝකය පුරාම සරසවි වලින් කරපු පර්යේෂණ පත්‍රිකා අන්තර්ජාලයේ දකින්නට පුළුවන්. ඒකට හේතුව එවැනි කෙනෙක් වැඩෙන්නේ ඇඟපතින්, බඩ කඳින් විතරක් නෙමෙයි, විචාර බුද්ධියත් එක්ක නිසයි. මෙතැනදී පැහැදිලි කර ගන්න ඕන කරන කාරණයක් තියෙනවා. ඒ බුද්ධියත්, විචාර බුද්ධියත් කියන කාරණා දෙක. පොත පත පාඩම් කරලා, තමන්ගේ විෂයට ප්‍රවීණයෙක් වෙලා කෙනෙකුට බුද්ධිය වර්ධනය කරගන්න පුළුවන්. ආචාර්යවරු, මහාචාර්යවරු බවට පත්වෙන්න පුළුවන්. ඒත් විචාර බුද්ධිය කියන්නේ ඊට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් දේකට. සරලවම කියනවා නම් ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තෙකුට. ඒ කියන්නේ පොත පත කියැවීමෙන් වගේම ජීවිත පන්නරය ඔස්සේ තමන් ලත් දැනුම ජීවිතයට ගලපා ගන්න පුළුවන් කෙනෙකුට. ඒ නිසා උපාධියක් තිබූ පමණින්, ආචාර්ය මහාචාර්ය ධුරයක් දැරූ පමණින් කෙනෙකු තුළ විචාර බුද්ධිය පිහිටන්නේ නැහැ. (විචාර බුද්ධිය ගිලිහිලා ගිය ඒ වගේ ආචාර්ය මහාචාර්යවරු, කලාකාරයො චන්ද කාලෙදි අපේ රටේ අහුරු ගණනින් දැකගන්න පුළුවන්, පත්තර පිටුවක් බැලුවාම. තමන් කඩේ යන මොකක් හෝ දේශපාලන පක්ෂයකට ඡන්දය දෙන්න කියලා කිසිම හිරිකිතයක් නැතිව තමන්ගේ අස්සන ගහන්නේ අන්න ඒ වගේ පිරිස තමයි)
පොත පත කියවන කෙනෙකු තුළ ගොඩ නැගෙන පෞරුෂත්වය නිසා එවැනි කෙනෙකු පාලනය කරන්න තවත් කෙනෙකුට අමාරුයි. පොත පත කියවන සමාජයක් තමන්ගේ දේශපාලන අතකොළු කරගන්නට රටක පාලකයන්ට බැහැ. ඒ නිසාම පොත පත ඇසුරු කරන පිරිස, දේශපාලන යදම්වලින් බැඳිලා ඒ යදම් වලට ආදරය කරන වහල්ලු බවට පත්වෙන්නේ නැහැ. දේශපාලකයන් වෙනුවෙන් වාද විවාද කරන වහල්ලු බවට තමන් පත් නොවන නිසාම ඒ අයගේ මනස නිදහස්. ඒකට හේතුව දේශපාලකයන්ගේ එහෙමත් නැතිනම් සමාජයේ වෙනත් මතවාදී නායකයන්ගේ බරින් තමන්ගේ ඔළුව නිදහස් වෙලා තියෙන නිසා නිදහසේ යමක් දකින්නට, නිදහසේ හිතන්නට, නිදහසේ තීරණ ගන්නට තමන්ට පුළුවන් වෙන නිසයි.
මේ කාරණාව බුදුදහමේ සූත්‍රයකින් විස්තර කෙරෙනවා. කණුවක ගැටගහලා තියෙන සුනඛයෙකුට නිදහසේ සැරිසරන්නට පුළුවන් තමන් බැඳ දමා තියෙන ලණුවේ දිගට විතරයි. මේ නිසා බල්ලාගේ මුළු ලෝකයම, කණුව වටා තියෙන ඒ ලණුවේ පරිධියේ දිග විතරයි. ඒ නිසා තමන් හිරවෙලා ඉන්න මේ සීමාව ඇතුළේ ඉඳන් වාද විවාද කරන්නේ ලණුවෙන් පිට ලෝකය ගැන කිසිම අවබෝධයක් තමන්ට නැති නිසයි. හරියට අපි ඔය දේශපාලකයන්ගේ කෙරුවාව ගැන වාද විවාද කරනවා වගේ. බුදු දහමේ මේ කරුණ විස්තර කරන්නේ තමන්ට තමන්වත් අයිති නැති ලෝකයක, තණ්හාව නැමැති වරපටින් බැඳිලා ඉන්න තාක් විමුක්තියක් ලබන්න බැහැ කියන කාරණාව බොහොම ගැඹුරින් විස්තර කරන්න. ඒත් මේ උදාහරණයම අපේ මාතෘකාවට අදාළව කතා කළොත් අපිත් ඇත්තෙන්ම මේ බල්ලාට සමානයි. වෙනසකට ඇත්තේ අපි එකිනෙකාගේ ලණුවල දිග ප්‍රමාණයන් වෙනස් වීම විතරයි. බොහොම පොත පත කියවන පිරිසට පුළුවන් පහසුවෙන්ම ඒ ලණුව දිගු කරගන්න. ඒ නිසා තමන්ට අඩු පරිධියේ කැරකෙන පිරිසට ඔබ්බට ගිහින් හිතන්න එයාලට පුළුවන්. ෆේස් බුක් මාධ්‍යය ඔස්සේ තම තමන්ගේ මතවාද වෙනුවෙන් යුද වදින. ඒ වගේම එකිනෙකා හමුවුණාම තම තමන්ගේ දේශපාලකයන් වෙනුවෙන් වාද විවාද කරන මට්ටමට කෙනෙකු පත් වෙන්නේ මේ අවබෝධය නැති වුණාමයි. ඒත් තමන් කාගේ හෝ දේශපාලන කුළුණක ගැටගහපු සුනඛයෙක් නේද කියන කාරණාව තේරුම් ගන්න එකත් ඒ තරම්ම ලේසි පහසු දෙයක් නෙමෙයි. ඒකට හේතුව ලණුව ලෙහා ගන්න කලින් අඩුම තරමින් තමන් කණුවක බැඳලා ඉන්න බවවත් තේරුම් ගන්න තරම් වැටහීමක් තමන්ට තියෙන්න ඕන නිසයි.
මෙතැනදී තවත් කරුණක් ඉස්මතු වෙනවා. කලින් කිව්ව සිදුවීමේ දී එඩ්වඩ් මතු කළා වගේම හොඳ ගීතයක්‍, හොඳ සිනමා පටයක්, හොඳ පොතක් කියන්නේ මොකක්ද කියන එක. ඒකට නම් නිර්වචනයක් නැහැ. මේ “හොඳ ” කියන කාරණාව තම තමන්ගේ බුද්ධි මට්ටම්, තම තමන්ගේ රුචි අරුචිකම් මත වෙනස් වෙන දෙයක්. ඒත් ඒක මේ විදියේ උදාහරණයකින් පැහැදිලි කරන්න පුළුවන්. ඔබ සීගිරිය කඳු මුදුනට නැගලා තියෙනවා නම්, සිගීරියේ ආකෘතියක් නරඹලා ඒ විදියේ මිහිරක් ලබන්න ඔබට බැහැ. ඒකට හේතුව පර්වතය මුදුනට ගියාම අත්විදින්න පුළුවන් ඒ මිහිරියාව ඔබ දැනටමත් අත් විඳලා තියෙන නිසා. ඔබ විශිෂ්ට මට්ටමේ (විශිෂ්ට කියන එකත් මෙතැනදී සාපේක්ෂයි) පොත පත කියවන්න පුරුදු පුහුණු වෙච්ච කෙනෙක් නම් මල් පොත් වලින් සතුටක් ලබන්නට ඔබට හැකියාක් නැත්තෙත් ඒ වගේම තමයි. ඒත් ඔබ සීගිරියට යනවා කියලා සීගිරි බිතු සිතුවම්වත්, සිගීරි පර්වතය මුදුනටවත් නොයා, සිංහ පාදය ළඟින් හැරිලා, බඹර වද විතරක් බලලා එනවා නම්…? ඔබ කියවන පොත පත තීරණය කළ යුත්තේත් අන්න ඒ ප්‍රශ්නයට ඔබ දෙන පිළිතුර අනුව තමයි. එකම හොරු නඩයකට රට පාලනය කරන්නට ඉඩ දෙන අපේ ඡන්දදායකයනුත්, ඒ හොරු නඩය වෙනුවෙන් වාද විවාදවල පැටලෙන පිරිසත් සීගිරිය නොදැක බඹර වද නරඹලා එන පිරිස වගේ තමයි. තමන්ට ළං වෙන්නවත් බැරි පර්වත මුදුනක තමයි යථාර්ථය තියෙන්නේ. ඒ යථාර්ථය දකින්න නම් තමන්ගේ මානසික වහල් භාවයෙන් මිදෙන්න ඕනේ. ඒ කියන්නේ තමන් බැඳපු ලණු පට ලෙහා ගන්න ඕනේ.
සිරුර නිරෝගීව තියාගන්න ව්යාමයාම කරනවා වගේම මනස නිරවුල්ව තියාගන්න නම් පොත් පත් කියවන්න, එහෙමත් නැතිනම් අඩුම තරමින් උසස් රසාස්වාදයක් දෙන සංගීතයක්වත් ශ්රවවනය කරන්න ඕනේ. ‘ ඔබේ මිතුරන් කවුදැයි කියන්න, මා ඔබ කවුදැයි කියන්නම් කියලා ’ කවුරුන් හෝ ප්‍රකාශ කරලා තියෙනවා. ඒ වගේම තමයි ඔබ කියවන පොත පත අනුව ඔබ කවුරුන්ද කියන එක තීරණය වේවි. සමහර පොත් පත් සුදුසු වෙන්නේ හපලා රස විඳලා ගිලලා දාන්න විතරයි, එත් හපලා හැම අංශුවක්ම සිරුරට දිරවා ගන්න ඕන කරන පොත පතත් තියෙනවා (Some books should be tasted, some devoured, but only a few should be chewed and digested thoroughly) කියලා ඉංග්‍රීසි චින්තකයෙකු වෙච්ච ෆ්රැන්සිස් බේකන් වරක් කිව්වා. ඒ විදියේ හපලා දිරවාගන්න ඕන කරන වර්ගයේ පොතක් කියවද්දී ඒක ඔබේ ජීවිතයේත් පරිච්ඡේදයක් බවට පත්වේවි. ඒ පොතේ චරිත ඔබේ ජීවිතයේ දී එදිනෙදා හමුවන චරිත බවට පත්වේවි. පොතෙන් මතු කෙරෙන සබදතා ඔබේ ජීවිතයේ අත්දැකීම් බවට පත්වේවි. ඔබේ හිත් ගත්ත පොතක් කියැවීමෙන් පස්සේ ඒ පොතේ කොයියම්ම හෝ කොටසක් ඔබේ ජීවිත කාලය පුරාම ඔබත් එක්ක එකට රැදේවි. මේ අමතර අත්දැකීම් ගොන්න නිසාම ඔබ, ඔබේ වයසට වඩා ජීවිත පරිඥානයෙන් මුහුකුරා යාවි. ඒකට තමයි නිර්මාණාත්මක කියැවීම කියලා කියන්නේ. (නිර්මාණාත්මක ලේඛනය වගේම නිර්මාණාත්මත කියැවීමක් කියලා දේකුත් තියෙන බව අමතක කරන්න එපා).

පොත් පත් කියවන්නා තමන්ගේ මරණයට පෙර අවුරුදු දහසක් ජීවත් වුණත්, පොත පත නොකියවන්නා ජීවත් වෙන්නේ එක දවසයි කියලා (A reader lives a thousand lives before he dies, The man who never reads lives only one) ඇමරිකානු ලේඛක ජෝර්ජ් මාර්ටින් කීවේ ඔය කියන විදියේ ජීවිත පරිඥානය ගැනයි.
තම තමන්ගේ ජීවිතවල තියෙන මානසික කුණු කන්දල් ගෙනැවිත් අතහැරලා දාන්න සමහරුන් පුරුදු වෙලා ඉන්න ෆේස් බුක් සමාජ ජාලයේ පොත් පත් කියවන අයගේ එකතුවක් තියෙනවා. මේ එකතුවේ ඉන්න ඇතැම් අය තමන්ගේ පොත් රාක්කයේ, එහෙමත් නැතිනම් තමන් මිලදී ගත්ත පොත්පත් හැමෝටම පේන්න ප්‍රදර්ශනය කරන එක දැන් විලාසිතාවක් වෙලා. (තමන් කියවන පොත පත හැමෝටම පෙන්න පෙන්න ඉන්න එකත් එක්තරා ආකාරයක ප්‍රදර්ශන කාමයක්). මේ විදියේ ඡායාරූප අතරේ එක්තරා විශේෂ ඡායාරූපයක් පහුගිය දවසක මට දකින්නට ලැබුණා. මේ ඡායාරූපයේත් තිබුණේ තමන් මිලදී ගත්ත පොත් ටිකක් තමයි, ඒත් ඒ පොත් ටිකට යටින් තිබුණු සටහන හරිම අපූරුයි. තමන් පොත් පත් කියවන්නට පුරුදු වෙලා හිටිය කෙනෙකු නොවුණත්, පොත් පත් කියවන අය අතරේ ගැවසෙද්දී ඒ අය තුළ තිබුණු දැනීම ගැන තමන් පුදුම වුණු බවත්, ඒ නිසාම පොත පත කියන්නට තමනුත් පුරුදු වුණු බවත්, පොත් පත් කියවන්නට පුරුදු වූ මේ කෙටි කාලය තුළදී පවා ජීවිතය ගැන තමා මෙතෙක් නොදුටු බොහෝ දේ අවබෝධ කරගත් බවත් ඒ සටහනේ සටහන් වෙලා තිබුණා. තමන් ඒ ඡායාරූපය පළ කළේ පොත පත කියවන්නට තමා ලත් ඒ ජීවිත පාඩමට උපහාරයක් වෙනුවෙන් බවයි ඒ තැනැත්තා සටහන් කර තිබුණේ. දහස් ගණනින් මුදල් ගෙවා තමන් මිලදී ගත්ත පොත් පත් ප්‍රදර්ශනය කරන හීනමාන මානසිකත්වයක් ඇති දහසකුත් ඡායාරූප අතර ඒ තැනැත්තාගේ සටහන හිතට බොහොම කාවදින දෙයක්. ඒ වගේම සත්‍යයක්.
පොතපත කියැවීමෙන් ලබා ගන්න පුළුවන් පරිචය වෙනත් දේකට සම කරන්න හරිම අමාරුයි. ඒත් ඒකෙන් අදහස් වෙන්නේ සුපර්මෑන් ගැන පොතක් කියවලා තමන්ටත් පියාඹන්න පුළුවන් කියනවා වගේ සරල අදහසක් නෙමෙයි. ජීවිත පරිඥානය පුළුල් වීම ගැනයි ඒකෙන් අදහස් වෙන්නේ. ඒ වගේ කෙනෙක් මතුපිටින් තැන්පත්, ඒත් එයාගේ මනස හරිම ප්‍රබලයි. එහෙම කිව්වේ ස්ටීවන් කිං කියන ජනප්‍රිය ඇමරිකානු ලේඛකයා. (Quiet people have the loudest minds).
එක්තරා දවසක මට අහම්බෙන් හමුවුණා විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙක්. මැදි වයසේ හිටපු වෛද්‍යවරයා මං ලංකාවේ කියලා දැනගත්ත මොහොතේම මගෙන් ඇහුවේ ඒ වෙනකොට අලුතින්ම නිකුත් වෙලා තිබුණු කැනේඩියානු ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයෙකු වෙන මයිකල් ඔන්ඩච්චිගේ Cat’s Table කියන පොත මං කියවලා තියෙනවා ද කියන එකයි. (වාසනාවකට වගේ ඒ වෙනකොට මං ඒ පොත කියවලා තිබුණා) ලංකාවේ තොරතුරු, ලාංකිය ජන ජීවිතය විතරක් නෙමෙයි අපේ සංස්කෘතික හැසිරීම් රටා ගැන පවා බොහොමයක් දේවල් එයා මාත් එක්ක කතා කරපු විදියට, එයා ලංකාවේ සංචාරය කරලා තියෙනවාද කියලා මං ඇහුවත්, වෛද්‍යවරයා මට කිව්වේ තමන් ඒ සියල්ල දැනගත්තේ පොත් පත් කියැවීමෙන් කියලයි. (ඒත් ලාංකීය සම්භවයක් ඇති ලෝක ප්‍රකට ලේඛකයන් දෙදෙනෙකු; මයිකල් ඔන්ඩච්චි සහ ෂ්‍යාම් සෙල්වදුරෙයි කැනඩාවේ ඉහළම ලේඛකයන් අතර වැජඹෙන බව කැනඩාවේ ජීවත් වෙන ලාංකිකයන්ගෙන් අතළොස්සක්වත් දන්නේ නැහැ).
ඇත්තටම කියනවා නම් උසස් සංගීතයක් රස විඳීමෙන්, උසස් පොතක් කියැවීමෙන් ලැබෙන තෘප්තිය විස්තර කරන්නට කිසිම භාෂාවක වචන සමත් වෙන්නේ නැහැ. ඒ විදියට ජීවිත කාලය පුරාවටම කම්පනයක් ඇති කළ පොතක් තමයි අවුරුදු ගණනාවකට පෙර පුංචි කාලයේ දී කියවපු “ ගැහැනුන් දෙදෙනෙක් ” කියන පරිවර්තන පොත. මේ පොතේ ඉංග්‍රීසි පිටපත බොහොම මෑතකදී ආපහු කියෙව්වේ අවුරුදු ගණනාවක් ගිහිල්ලත් ඒ කම්පනය හිතේ රැඳිලා තිබුණු නිසයි. (ඉංග්‍රීසි පිටපත තරමක් විශාල එකක් නිසා, සිංහලෙන් පළ වුණේ සම්පූර්ණ පරිවර්තනය ද කියන එක හරියටම දන්නේ නැහැ). අල්බර්ටා මොරාවියා ඉතාලි බසින් ලියපු Two Women කියන මේ කතාව යුද්ධයක තියෙන සැහැසිකම, ම්ලේච්ඡකම, ජීවිත උඩු යටිකුරු කරන ආකාරය විස්තර කරන්නේ අම්මෙක් සහ දුවෙක් කියන චරිත දෙකක් විතරක්ම උපයෝගී කරගෙන, පුදුමාකාරව සිත කම්පා කරන විදියට.
පුරාණ පොළොන්නරු රාජධානිය පදනම් කරගෙන බ්‍රිතාන්‍යයේත්, ඇමරිකාවේත් අවුරුදු දෙකකට කලින් එකවර ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු River of Ink කියන පොතත් කියවලා නිම වෙච්ච සැනින් ඇති වෙච්ච කම්පනය, ආස්වාදය වචනයකට ගොනු කරන්නට බැහැ. ඒක පුදුමාකාර අත්දැකීමක්. ඒ වගේම ඒ ආස්වාදය, ඒ කම්පනය මුළු ජීවිත කාලය පුරාම බැඳිලා තියෙන දෙයක්. (මේ පොතේ සිංහල පරිවර්තනයක් ළඟදීම නිකුත් වෙනවා). මේ නවකතාවට පදනම් වෙලා තියෙන්නේ කාලිංග මාඝ පොළොන්නරුව ආක්‍රමණය කළ 1215 කියන යුගය. අපේ රට ආක්‍රමණය කරපු හැම ආක්‍රමණිකයෙක්ම මූලික අවධානය යොමු කළේ අපේ සම්පත් සූරාගෙන ඒවා තමන්ගේ රටට ගෙනියන්න. ඒත් කාලිංග මාඝ ඒ හැම ආක්‍රමණිකයෙකුටම වඩා වෙනස්. එයාට ඕන වුණා දේශීය සංස්කෘතිය, බෞද්ධ සදාචාරය මුළුමනින්ම මුලිනුපුටලා දාන්න. (පෟතුගීසි, ලන්දේසි, ඉංග්‍රීසි කියන ආක්‍රමණිකයන් අතිනුත් මේ දේ සිද්ධ වුණත් එයාලගේ වැඩිම අවධානයක් යොමු වුණේ අපේ සම්පත් කොල්ලකාගෙන තමන්ගේ රටවල්වලට ගෙනියන්න. ඒ නිසා තමයි අපේ පෞරාණික පොත් පත්, පෞරාණික ධන නිධාන ලන්ඩන් කෞතුකාරයේ මිසක් කොළඹ කටුගෙයි දකින්න නැත්තේ). දේශීය සභ්‍යත්වය, බෞද්ධ සදාචාරය විනාස කරලා දාන්න කාලිංග මාඝ යොදා ගත්ත අවිය තමයි පන්සල් වෙහෙර විහාර වල තිබුණු සියලුම පොත්පත්, වගේම සාමාන්යත මිනිස්සු අතරත් ගැවසුණු සියලු පොත් පත් විනාශ කරලා ගිනිබත් කරලා දාපු එක. (මේ නවකතාවේ ඒක ඉතාම අපූරුවට විස්තර කරනවා). ඒ වගේම මාඝගේ දෙවිවරුන් වුණේ දකුණු ඉන්දියාවේ දෙවිවරුන් නිසා ඒ කාලයේ පොළොන්නරුවේ තිබුණු හින්දු සංස්කෘතියට පවා එයා වෛර කළා. රටක සංස්කෘතිය පෙරළා දාන්න නම් පහසුම දේ රටේ ජනතාවගේ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ පොත් පත් විනාශ කිරීම බව ඒ ඈත අතීතයේ දී පවා කාලිංග මාඝ දැනගෙන හිටියා. මේ කාරණාව අද දවසට ගැලපුවාම ගන්න පුළුවන් දේ තමයි අද දවසේ සංස්කෘතියක් විනාශ කරන්න පොත් පත් ගිනි තියන්නම ඕනේ නැහැ. පොත් පත් නොකියවන ජනතාවක් බිහිකළාම හොඳටෝම ඇති. පොත් පත් නොකියවන පරපුරක් බිහිවීමේ පල විපාක අද අපි හොඳටම අත් විඳිනවා. පාර්ලිමේන්තුවේ ඉන්න බාගෙට බාගයක් සාමාන්‍ය පෙළ සමත් නැහැ කියන ප්‍රසිද්ධ කාරණාවම ඇතිනේ රටේ තත්ත්වය ගැන හිතාගන්න. ‘අද දවසේ කියවන්නා, හෙට දවසේ නායකයා’ (Today a reader, tomorrow a leader) කියලා ඇමරිකානු සමාජ ක්‍රියාකාරිනියක් වුණු මාග්‍රට් ෆුලර් වරක් ප්‍රකාශ කළා. ඒ වගේම තමන් ඉගෙන ගත්ත හැම දෙයක්ම තමන් ලබා ගත්තේ පොත් පත්වලින් කියලා ඒබ්‍රහම් ලින්කන් ප්‍රකාශ කළා. ඒත් මේ කියමන අපේ රටට ගැලපුවොත් නම් ‘අද දවසේ තක්කඩියා, හෙට දවසේ පාලකයා’ කියලා විතරමයි කියන්නට පුළුවන්.
මේ වෙලාවෙදි මතක් වෙනවා බොහොම ඉස්සර පුංචි කාලයේ දී කියවපු ගී ද මෝපසාන්ගේ කෙටි කතාවක්. කතාවේ නම මතක නැහැ. ඒත් කතාව ගලා ගෙන යන්නේ කාත් කවුරුවත් නැතිව හුදෙකලා වෙච්ච චරිතයක් ගැන. හැම අතකින්ම පීඩනයට පත් වෙලා ඉන්න මේ තැනැත්තා, තමන් ජීවත් වෙන සමාජයෙන් මිදිලා හිරේට ගියොත් කිසියම් සැනසීමක් ලැබේවි කියලා හිතලා, පොලිසියට අහුවෙන්න හිතාගෙනම සුළු සුළු හොරකම්, සුළු සුළු සිද්ධීන්වලට පැටලෙනවා. ඒත් ඒ හැම උත්සාහයක්ම ව්‍යර්ථ වෙලා ගිහින් අන්තිමේදී වෙහෙසට පත්වෙලා ගහක් යට ඉඳගෙන ඉන්න කොට අසල්වැසි මන්දිරයකින් සංගීත නාදයක් ඇහෙනවා. මේ සංගීතය එයාව කොයි තරම් දුරට මුදු මොළොක් කරලා, හිතේ තිබුණු සියලු අසහනකාරී හැඟීම් තුරන් කරලා දැම්මාද කියනවා නම් ඒ සංගීතය රස විඳීමෙන්ම පමණක් එයා වෙනස්ම තැනැත්තෙක් බවට පත්වෙන්නට හිතා ගන්නවා. (ඒත් අවාසනාවකට වගේ යහපත් මිනිහෙක් බවට පරිවර්තනය වුණු ඒ තැනැත්තාව අන්තිමේ දී පොලිස් අත්අඩංගුවට පත් වෙන්නේ සංගීත නාදය ගලාගෙන ආව මන්දිරය කොල්ල කන්නට උත්සාහයක නිරත වුණා කියලා සැක කරලයි).
ටික කාලයකට කලින් සම්මාන පිට සම්මාන ලබමින් අතිශයන්ම ජනප්‍රිය වෙච්ච The Reader කියන සිනමා පටයට පාදක වුණේ මේ විදියට පොත් පත් කියවන්න සැබෑ ආසාවෙන් පසුවුණු, ඒත් නාසි හමුදාවේ හිටපු අපකීර්තිමත් කාන්තාවක් ගැන. සැබෑ සිදුවීම් පෙළක් පදනම් කරගෙන නිර්මාණය වුණු මේ අති විශිෂ්ට සිනමා පටයේ සිටින ඒ කාන්තාව යුදෙව්වන් සිය දහස් ගාණකට වධ හිංසා පමුණුවන්නට මුල් තැනක් ගත්ත අපකීර්තිමත් චරිතයක් වුණත්, ඇය පොත් පත් කියවන්න ‍නොතිත් ආසාවෙන් පසුවුණු ගැහැනියක්. ඒත් පොත් පත් කියවන්නට අකුරු නොදන්නාකම නිසාම ළාබාල තරු‍ණයෙකුට ලිංගික අල්ලස් දෙමින් ඇය විශ්ව සාහිත්‍යයේ විශිෂ්ට කෘතින් ඔහු ලවා තමාට කියවා ගන්නවා.
උසස් සංගීතයෙන්, උසස් පොත පතකින් එහෙමත් නැතිනම් සරලව කියනවා නම් රස වින්දනය කියන කාරණාව තමන්ගේ හිත තුළ වගා කරගැනීම තුළින් ජීවිතය වෙනස් කරගත්ත මිනිස්සු ඉතිහාසය පුරා වගේම වර්තමානයේත් ඕනෑ තරම් හමුවෙනවා. බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ දැක්වෙන විදියට ඉදලකින් අපූරු රටාවකට අමදලා තියෙන විහාර මළුවේ, ඒ අපූරු රටාව ගැන මෙනෙහි කිරීමෙන් පමණක්ම එක්තරා හිමිනමක් රහත් භාවයට පත්වෙනවා. ගැමි ළියකගේ ගොයම් කවියක මිහිර විඳීමෙන් ඒ කෙත් යාය අසලින් වඩිමින් හිටිය හිමිවරු රහත් භාවයට පත් වූ හැටි බෞද්ධ කෘතිවල සඳහන් වෙනවා.
ඒත් රසවින්දනය කියන එක කාටවත් දෙන්න පුළුවන් දෙයක් නෙමෙයි. ඒත් තමන් තුළ රස වින්දනය ගැන පුංචි හරි හැඟීමක් තියෙනවා නම් ඒක දියුණු කරගන්න තමන්ටම පුළුවන්. බටහිර රටවල බොහොමක් සරසවිවල රස වින්දනය ගැන වගේම නිර්මාණාත්මක ලේඛනය ගැන උපාධි පාඨමාලා තියෙනවා. රස වින්දනය, ලේඛන කලාව තමන් තුළ පිහිටලා තියෙන කෙනෙකුට මේ පාඨමාලාවලින් ඇත්තටම උපරිම ඵල නෙලා ගන්න පුළුවන්.
පොත් පත් කියවන්න ඇතැම් අය අකමැති වෙන්න බලපාන හේතු ගැන අපූරු තොරුතුරු විවිධාකාර පර්යේෂණ මගින් එළිදරවු වෙලා තියෙනවා. ඒකට මූලිකම හේතුවක් තමයි පුංචි කාලයේ දී පොත් පත් කියැවීමේ පරිසරයක් තමන්ට අහිමි වීම. ඒ වගේම රස වින්දනය කියන කාරණාව නිසියාකාරව ළමා වියේදී නොලැබීමත් ඒකට හේතුවක් කියලා පර්යේෂකයන් පෙන්වලා දෙනවා. ඒත් තමන් වැඩිහිටියන් බවට පත් වූ පසුව ඒ අභියෝග සිය උත්සාහයෙන් ජය ගන්න පුළුවන් වුණත්, මොට වෙලා ගිය රස වින්දනය මුවහත් කරගන්න උවමනාවකුත් තියෙන්න ඕන බවයි පර්යේෂකයන් කියන්නේ. ඒ වගේම තමන් තුළ ඇති අදහස් මතවාද වෙනස් වෙනවාට බයෙනුත් පොත් පත් කියැවීමෙන් වැළකෙන පිරිසක් ඉන්න බව පර්යේෂකයක් පෙන්වා දෙනවා. ඒක වෙන කොයි රටකට කෙසේ වෙතත් දූපත් වාසී අපිට නම් පැහැදිලි ඇත්තක්. තමන්ගේ අදහස් මතවාද වෙනස් කරගන්නට තරම් විවෘත මානසිකත්වයක් තියෙන මිනිස්සු ඉන්නවා නම් එකම හොරු තක්කඩි රැළක් විවිධාකාර පක්ෂවලින් හැමදාමත් පාර්ලිමේන්තුවට රිංගන්න පුළුවන් පරිසරයක් නිර්මාණය වෙන්නේ නැහැනේ.
පොත් පත් කියවන්න තමන්ට වෙලාවක් නැහැ කියන කාරණාව නම් කිසිසේත්ම පිළිගන්න පුළුවන් දෙයක් නෙමෙයි. තමන්ගේ කාලයෙන් මිනිත්තු පහළොවක් එහෙමත් නැතිනම් පැය භාගයක් පොතක් කියවන්නට වෙන් කරගන්න බැරි තරමට අපි කවුරුත් කාර්යබහුල නැහැ. ලෝකයේ ප්‍රබලම රාජ්‍ය නායකයන් පවා පොත් පත් කියවනවා විතරක් නෙමෙයි, පොත පත ලියන එකත් කරනවා. ඇමරිකාවේ හිටපු ජනාධිපති බැරැක් ඔබාමා පවා බොහොම පොත පත කියවපු කෙනෙක් වගේම තමන්ගේ තනතුර දරද්දීම ළමා පොත් පවා රචනා කරපු කෙනෙක්.
මුළු ලෝකයේම කෝටිපතියන් අතර ඉදිරියෙන්ම ඉන්න වොරන් බුෆේ (Warren Buffet) කියන්නේ තමන් හැමදාම දවසේ සෑහෙන වෙලාවක් නිසංසලව වාඩි වෙලා කියවන්නත්, කියවපු දේ මෙනෙහි කරන්නත් පුරුදු වෙලා ඉන්නවා කියලයි. “මං ආදරය කරන්නේ ඒ විදියට ගත කරන ජීවිතයකට නිසයි මං එහෙම කරන්නේ ” කියලා ඔහු කියනවා. පොත් පත් කියවන්න දැඩිව ඇළුම් කරන ඔහු දවසකට පැය පහක්වත් පොත් පත් කියවන්න වෙලාව වෙන් කරගන්නවා කියලයි ඔහු කියන්නේ.

ඒ වගේම Microsoft සමාගමේ නිර්මාතෘ, ලොව ධන කුවේරයන් අතර ඉහළින්ම ඉන්න බිල් ගේට්ස් කියන්නේ තමන් අද මේ තත්ත්වය ඇවිත් තියෙන්නේ පුංචි කාලයේ ඉඳන්ම කියවන්න පුරුදු පුහුණු වෙච්ච හින්දා කියලයි. බිල් ගේට්ස් නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතට කරපු සම්මුඛ සාකච්ඡාවක දී හෙළි කළේ තමන් වසරකට අඩුම තරමින් පොත් පනහක්වත් කියවනවා කියලයි. ලෝක ප්‍රකට ඇපල් සමාගමේ නිර්මාතෘ ස්ටීව් ජොබ්ස් තමන්ගේ ජීවිත කතාව විවරණය කරමින් ලිවුව පොත මිලියන ගණනින් අලෙවි වුණා.
ඒ විතරක් නෙමෙයි කාලය කන මෙවලමක් විදියට අපිම පත් කරගෙන තියෙන ෆේස්බුක් නිර්මාතෘ, ලොව ළාබාලතම කෝටිපතියා වන මාර්ක් සකර්බර්ග් පවා පොත් පත්වලට දැඩිව ඇළුම් කරන පුද්ගලයෙක්. බිල් ගෙට්ස් එක්ක මාර්ක් සකර්බර්ග් එකතු වෙලා හැම දෙනාටම කියවන්න නිර්දේශ කරපු පොත් පත්වල ලැයිස්තුවක් පවා අන්තර්ජාලයේ තියෙනවා. ජංගම දුරකථනයට එබීගෙන උදේට බීපු තේ කෝප්පය, දවල්ට කාපු බත් පිඟාන, රෑට ගිය පාටිය, කන්තෝරුවේ වැඩ කරන හැටි, අලුතින්ම ගත්ත වාහනය ගැන පිංතූර හැමෝටම පේන්න ප්රමදර්ශනය කරන ගමන්, එක ගෙයි එක වහළ යට ඉන්න අඹුසැමියන්ට ආදරෙයි කියන්න, එකිනෙකාට සුභ උපන්දිනයක් ප්රාෙර්ථනා කරගන්න පවා මුහුණු පොතට ගිහින් කිසිම තේරුමක් නැතිව අපි පැය ගණනක් නිකරුණේ කාලය මරා දාද්දී ඒ මෙවලම නිර්මාණය කරපු මාර්ක්, පැත්තකට වෙලා නිවීහැනහිල්ලේ පොතක් පතක් කියවනවා. මුහුණු පොත හරහා අපි එකිනෙකාගේ ඕපාදූප තලු මරමින් නිකමුන් බවට පත්වෙද්දී, මාර්ක් පොත පත හරහා තමන්ගේ ජීවිත පරිඥානය පුළුල් කරගන්නවා.
මේ වගේ උදාහරණ කියන්න ගියොත් නිමාවක් නැහැ. බැරැක් ඔබාමා, වොරන් බුෆේ, මාර්ක් සකර්බර්ග්, බිල් ගේට්ස්ලාට තමන්ගේ අති මහත් රාජකාරී කටයුතු මැද්දේ නිදහසේ පොතක් කියවලා රස විඳින්න වෙලාව හොයා ගන්න පුළුවන් නම් අපිටත් ඒකට බැරි කමක් නැහැ. ඒත් ඒකට පුරුද්දක් එහෙමත් නැතිනම් පොතක් පතක් රස විඳින්න උවමනාවකුත් තියෙන්න ඕනේ.
කොහොම වුණත් පොතක් පතක් රස විඳින්න හැමෝටම බැරිවීම ගැන පර්යේෂකයන් තවත් අපූරු කරුණු කාරණා කිහිපයක් එළි කරනවා. මේ විදියේ පර්යේෂණ කණ්ඩායමකට නායකත්වය දුන්නු එක් පර්යේෂකයෙක් මෙහෙම කියනවා, “ කතාන්දර වලට අපි හැමෝම ආසයි. කතාන්දර කියවන්න කෙනෙක් අකැමැතියි කියන්නේ තාමත් එයාට ගැලපෙන කතාව හොයා ගන්න බැරි වෙලා කියන එකයි. එහෙමත් නැතිනම් එයාට ගැලපෙන පොත තාමත් එයාගේ අතට පත්වෙලා නැහැ කියන එකයි ”.
ඒත් මීට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කතාවක් තවත් එක් පර්යේෂණ කණ්ඩායමක් කෙටියෙන් මෙහෙම විස්තර කරනවා.
“ හැමෝම චීස් වලට ආස නැහැ… ඒ ඇයි…? පොත් පත් කියවීමත් ඒ වගේ තමයි ”.

Advertisements

ඒ දිවයිනට මා, පා කර හරින්න

ළා කොළ පාට පසුබිමක කරත්ත රෝදයක් එක්ක සෙල්ලම් කරන පිරිමි ළමයෙකුගේ රූපයක් ඇදපු පිටකවරයක් තියෙන පොතක් බොහොම ඈත කාලයක කියවන්නට ලැබුණා. ඒ කියන්නේ අවුරුදු තිහකට විතර කලින් පාසලේ ඉහළ ප්‍රාථමික පංතිවල ඉගෙන ගන්න කාලයේ. නවකතාවක්ම නොවුණත්, නවකතාවකටත් වඩා රසවත් මේ පොත මතකයේ කොයි තරම් රැඳුණා ද  කියනවා නම් ඔය කිව්ව කවරයේ  පෙනුම විතරක් නෙමෙයි සිය ගණනක් පුස්තකාල පාඨකයන්ගේ අතින් අතට ගිහින් පොතේ කවරයේ තැනින් තැන මතුවෙලා තිබුණු කඩතොළු පවා තාමත් අද වගේම මතකයි. මේ පොත පරිවර්තනයක්. පරිවර්තනයේ නම මා පයට තණ නිල්ල. පොත පරිවර්තනය කරලා තිබුණේ නිව්ටන් ජයසේන කියලා මහත්මයෙක්.

මේ පොත ගැන මතකය ආපහු අලුත් වුණේ අහම්බෙන්. එදා කියවූ සිංහල පරිවර්තනය ඉතාම ඉහළ මට්ටමින් තිබුණත්, පොතේ මුල් ඉංග්‍රීසි පොත කියවන්නට තිබුණා නම් හොඳයි කියලා පහුගිය දවසක අහම්බෙන් හිතුණා. ලංකාවේ ඈත පිටිසර ගමක් ගැන, අවුරුදු අසූවක් තරම් ඈත අතීතයේ දී ලියැවුණු මේ වගේ පොතක් බටහිර රටක පුස්තකාලයක තියෙන්නට ඉඩක් නැති බව හිතුණත්, පොත ගැන පුස්තකාලයෙන් විපරම් කළා. මාව පුදුමයට පත් කරමින් ඒ පොත මං ජීවත් වෙන ප්‍රාන්තයේ එක්තරා සරසවියක පුස්තකාලයක තියෙන බව අන්තර්ජාලයෙන් දැන ගන්නට ලැබුණා. ලෝකයේ දෙවැනි විශාලතම රට වෙච්ච කැනඩාවේ මං ජීවත් වෙන බ්‍රිටිෂ් කොළොම්බියා ප්‍රාන්තය විතරක් ලංකාව වගේ පහළොස් ගුණයක් විශාලයි. ඉතින් මේ පොතේ පිටපතක් තිබුණේ මං ජීවත් වන වැන්කුවර් නගරයට බොහොම ඈත තැනක සරසවියක පුස්තකාලයේ විතරයි. තමන්ට ආසන්න පුස්තකාල කිසිවක නැති පොතක්, දුර බැහැර පුස්තකාලයකින් හෝ නොමිලයේ ගෙනැවිත් දීමේ අපූරු සේවයක් කැනඩාවේ පුස්තකාල සේවාව ක්‍රියාත්මක කරන නිසා අන්තර්ජාලය ඔස්සේ මා ඉල්ලුම් කළ ඒ පොත සතියක් දෙකක් යන්නටත් කලින් මගේ අතටම ලැබුණා.

Grass for my Feet කියන මේ මුල් ඉංග්‍රීසි පොත අතට ලැබුණාම මට දැනුණේ ඉතාම හිතවත් මිතුරෙක් හමුවුණා වගේ හැඟීමක්. ඒ හැඟීම තවත් තීව්‍ර වෙලා ඇත්තටම කියනවා නම් ලංකාවේ ඒ ඈත පිටිසර ගම්මානයට ගොඩ වැදිලා මේ ලේඛකයාත් එක්ක ඒ ගම්මානයේ අඩිපාරවල් ඔස්සේ ඇවිද ගෙන යනවා වගේ හැඟීමක් ඇති වුණේ මා අතට පත්වෙච්ච පොත අතිශය පෞරාණික අගයකින් යුක්ත වෙච්ච නිසයි. සුදෝ සුදු පාට පිටුවලින් යුක්තව, විවිධාකාර වර්ණවත් කවරවලින් අපේ අතට අද දවසේ පොත් පත් එක්ක ගත්තම මේ පොත අතට ගත්තම ඇතිවුණේ වචනයෙන් විස්තර කරන්නට බැරි තරම් බැතිමත් හැඟීමක්. මේ පොත මුල්ම වරට බ්‍රිතාන්‍යයේ දී මුද්‍රණය වෙලා තියෙන්නේ 1935 වසරේ දී. මගේ අතට පත් වෙච්ච පොත ඒකේ තුන්වැනි මුද්‍රණය විදියට 1943 දී නිකුත් කරපු පොතක්. ලංකාවේ ඈත පිටිසර ගමක් ගැන ලියැවුණු පොතක් මහා බ්‍රිතාන්‍යය වගේ රටක අවුරුදු අටක් වගේ කෙටි කාලයක් ඇතුළත දී තුන් සැරයක්ම මුද්‍රණය කරන්නට සිදු වුණා කියන එක තරමක විස්මය දනවන කාරණාවක් වගේම එදා මේ පොත කොයි තරමක් නම් ජනප්‍රිය වෙන්නට ඇතිද කියන එකත් ඒකෙන් කියැවෙනවා.

 

1943 වසරේ දී නිකුත් කෙරුණු මගේ අතට ලැබුණු පොත තුළ තිබුණේ කෞතුකාගාර පුස්තකාලයක තැන්පත් කර තියෙන මහානුභාවසම්පන්න පොතක ගති ලක්ෂණ. පොත දිග හරිද්දිම දැනුණු සැබෑ පොතක පිටුවල තීන්ත සුවඳ, පැරණි පන්නයේ අතීත පිටුවල මුහුවුණු මටසිළුටු ස්පර්ශය, පැරණි මුද්‍රණවලට ආවේණික වෙච්ච අපූරු අංග ලක්ෂණ නිසා පොත කියවන්නට කලින් ඒකේ සුවඳ, පෞරාණික රසය විඳින්න මං සෑහෙන වෙලාවක් ගත කළා. පොත කොයිතරමක් නම් පැරණි වුණත්, එදා පාසලේ දී මං කියෙව්ව පරිවර්තන පොතේ කවරයෙයි, ඇතුල් පිටුවලයි තිබුණු විදියේ කඩතොළු කිසිම දෙයක් මේ පොතේ තිබුණේ නැහැ. මුද්‍රණයේ පෞරාණික ස්වභාවය හැරෙන්නට පොතේ පිටුවකටවත් කිසිම හානියක් වෙලා තිබුණේ නැහැ.

මේ පොත ගැන මේ විදියේ සටහනක් ලියන්නට හිතුණේ පොත ආපහු කියැවීමෙන් ලැබුණු ආස්වාදයටත් වඩා, මං කිසිදාක දැක නොතිබුණු දේවල් කිහිපයක්ම මේ පොතේ මට දකින්නට ලැබුණු නිසයි. මේ පොත නිකුත් වෙලා තියෙන්නේ දෙවැනි ලෝක යුද්ධයේ සෙවණැලි වැටෙමින් තිබුණු කාලයක. ඒ නිසා මේ පොතේ කවරයේ බීබීසී සේවාව සම්බන්ධයෙන් කළ අපූරු විස්තරයක් අඩංගු වෙනවා. මිත්‍ර හමුදාවන්ගේ සැබෑ තොරතුරුත්, යුද්ධයේ නවතම තොරතුරුත් දැනගන්න බීබීසී සේවාවට ඇහුම්කන් දෙන්න කියන විස්තරය පොතේ කවරයේ බොහොම විස්තරාත්මකව සටහන් වෙලා තියෙනවා. සාහිත්‍ය කෘතියක මේ විදියට යුද්ධය වෙනුවෙන් නිල ප්‍රචාරයක් සිදු කරලා තියෙන හැටි මං දැක්කේ මුල්ම වතාවටයි. ඒත් එය කතුවරයාගේ හෝ පොත ප්‍රකාශයට පත් කර තිබූ ලන්ඩනයේ Edward Arnold නම් ජනප්‍රිය පොත් ප්‍රකාශන සමාගමේ උවමනාවට වූවක් නොව යුද සමයේ පැවැති නීති රීති මත සිදුවූවක් බව පැහැදිලියි. ඒකට හේතුව මේ පොත මුද්‍රණය කර ඇත්තේ යුද නීතිරීතිවලට අනුකූලව අඩුම ආර්ථික පිරිවැයක් දරන කඩදාසි හා මුද්‍රණ ශිල්ප ක්‍රමවලින්ය කියන සහතිකයත් පොතේ පැහැදිලිවම සටහන් කර තියෙන නිසයි.

 

 

පිටු 230 කින් යුත් මේ කුඩා පොතේ එදා මිල කීයක් වුණා ද කියන එක නම් කවරයේ සටහන්ව තිබුණේ නැහැ. ඒත් පොත ඇතුළේ තිබිලා හරිම අපූරු වෙනත් සිහිවටනයක් නම් හමුවුණා. ඒ තමයි ලන්ඩනයේ බස් ටිකට් පතක්. මේ ප්‍රවේශ පත්‍රයේ අවුරුද්ද සටහන් වෙලා නැතත් පොත තරමටම ටිකට් පතත් පෞරාණික බව නම් පැහැදිලිවම පේනවා. දශක ගණනාවක අතීතයක් පුරා මේ පොත ඇතුළේ සුරක්ෂිතව රැදුණු මේ ප්‍රවේශ පත්‍රයේ ගාස්තුව සටහන් වෙලා තියෙන්නේ පැන්ස පහක් විදියට. පැන්සය හදුන්වන පැරණි මිල ක්‍රමය වන D අකුර තමයි ඒකේ සටහන් වෙලා තියෙන්නේ.

මේ කිව්ව හැම දෙයක්ම පොතේ ඉපැරණි ස්වභාවය හා එහි විශේෂ ලක්ෂණ ගැන කියන දේවල්. ඔන්න දැන් තමයි පොතේ  අන්තර්ගතයත්, කතුවරයා ගැනත් සිත් ඇදගන්නා සුළු දේවල් කියන්නට යන්නේ.

මේ පොතේ සටහන් වෙන්නේ ගෙවුණු සියවසේ මුල්ම කාලයේ දී, ලංකාවේ දකුණු බඩ ගාල්ලට කිට්ටුව තියෙන ඌරල කියන ගමත්, ඒ ගමේ ජීවත් වෙච්ච ගම්මුන්ගේත් යටගියාව ගැනත් රසවත් තොරතුරු සමුදායක්. ගමේ සිරියාව, මිනිස්සුන්ගේ ජීවනෝපාය, ආගමික කටයුතු හා වතාවත්, ගැමිකතා, එදිනෙදා ජීවිතයේ ස්වභාවය, බලි තොවිල්, හදි හූනියම් විතරක් නෙමෙයි මිනීමැරුම් ගැන පවා තොරතුරු මේ පොතේ අපූරුවට ලියැවිලා තියෙනවා. පොතේ කතුවරයා වන ජිනදාස විජයතුංග මහතා උපත ලබලා හැදිලා වැඩෙන්නේ මේ ගමේ. ඒත් පසු කාලයක ඔහු බ්‍රිතාන්‍යයේ ස්ථිර පදිංචියට යනවා. තමාට අහිමි වී ගිය ඒ අතීත වසන්ත සමය සිහිපත් කරමින් ලන්ඩනයේ දී තමයි ඔහු මේ පොත නිකුත් කරන්නේ. මේ පොත නවකතාවක් නෙමෙයි. නිකම්ම නිකම් සිහිවටන එකතුවකුත් නෙමෙයි. ඒත් නවකතාවකටත් වඩා රසවත්, චරිත කතාවකටත් වඩා නැවුම් හරිම අපූරු පොතක්. ඒ නිසාම පොත කියවද්දී ගමේ ජීවන සුවඳ වගේම ගැමියන්ගේ හෘදයාංගම උණුසුම හදවතට දැනෙනවා. කතුවරයා තමන්ගේ කුඩා අවදියේ ජීවන අත්දැකීම් අප හා බෙදා හදා ගන්නේ කියවන පාඨකයාත් ඒ ගමේම තවත් එක් ගැමියෙක් බවට පත් කරමින්.

මෙහි කතුවර ජිනදාස විජයතුංග මහතා උපත ලබන්නේ 1902 වසරේ දී ඌරල කියන ගම්මානයේ දී. ඔහු බ්‍රිතාන්‍යයට සංක්‍රමණය වෙන්නේ 1931 වසරේ දී. ඉංග්‍රීසි ගුරුවරයෙකු විදියට සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කරන විජයතුංග මහතා රවීන්ද්‍රනාත් තාගෝර්තුමන්ගේ පෞද්ගලික ඉල්ලීම මත ඉන්දියාවේ ශාන්ති නිකේතනයේ ඉංග්‍රීසි ගුරුවරයෙකු ලෙසත් කටයුතු කරනවා. කල්කටා සරසවියේ විභාග පරීක්ෂකවරුන්ගේ මණ්ඩලයේ පවා සාමාජිකයකු වන ඔහු එස් ඩබ්ලිව් ආර් ඩී බණ්ඩාරනායක ප්‍රමුඛ ප්‍රකට රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන් හා පවා සමීප ඇසුරක් පැවැත්වූ තැනැත්තෙක්.

ග්‍රන්ථ ගණනාවක කතුවරයා වන ඔහු ලන්ඩන් ටයිම්ස්, නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් ආදී ප්‍රමුඛ පෙළේ මාධ්‍ය ආයතනවල සම්මානනීය ජනමාධ්‍යවේදියෙකු ලෙසත් කටයුතු කරනවා.

වියපත්ව සිටි විජයතුංග මහතා පෞද්ගලිකව හමු වී කතා බහ කළ තොරතුරු සමුදායක් එක්කරමින් ආචාර්ය තිලක් ප්‍රනාන්දු වෙබ් අඩවියකට ලියූ ලිපියක් ඔහු ගැන තොරතුරු සොයා බලද්දී මට අහම්බෙන් හමුවුණා. තමාට විජයතුංග මහතා හමුවන විට ඔහු 86 හැවිරිදි වියෙහි පසු වූ බවත්, ඔහු අතිශය මිත්‍රශීලී, සුහද හා ප්‍රසන්න මිනිසෙකු වූ බවත් ආචාර්ය තිලක් ප්‍රනාන්දු මහතා තම ලිපියේ විස්තර කර තියෙනවා. තමා ඔහුව හමුවූයේ උතුරු ලන්ඩනයේ ඔහු දිවි ගෙවූ කුඩා හුදෙකලා නවාතැනක දී බව පෙන්වා දෙන ආචාර්ය ප්‍රනාන්දු එවන් වූ උත්තුංග චරිතයක් එවැනි හුදෙකලා කාමරයක තනි වී ජීවත් වීම තමා මවිතයට පත් කළ බවත් පෙන්වා දෙනවා.

මා අතට පත් වූ විජයතුංග මහතාගේ ඉංග්‍රීසි පොත ඔහු පිළිගන්වා තිබුණේ තමන්ගේ මෑණියන්ටයි. පොතට ඔහු පෙරවදනක් ලියා තිබුණේ නැහැ. ඒත් ඒ වෙනුවට ඔහු කවි දෙකක් පමණක් සටහන් කර තිබුණා. බෙහොම හෘදයාංගම ඒ කවි දෙක,පොත පුස්තකාලයට භාර දෙන්නට කලින් පිටපත් කරගන්නට සිටියත් ඉතාම අවාසනාවන්ත ලෙස එය මග හැරී ගියා. ඒත් ඔහු ඒ එක් කවියක් අවසන් කර තිබුණේ Drift me to that country (ඒ දිවයිනට මා පාකර හරින්න) කියන වාක්‍යයෙන් බව නම් හොඳටම මතකයේ රැදුණා. රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන් ඇසුරු කරමින් මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ ජීවත් වුණත් ඔහුගේ හදවත හා මනස තවමත් රැඳී තිබුණේ තමාගේ ළමා විය ගෙවී ගිය ලංකාවේ ඒ  පිටිසර ගම්මානයේ බවට ඊටත් වඩා කුමන වූ සාක්ෂියක් ද..?

මිය යන්නට පෙර ඔහු යළි තම මව්බිමේ පදිංචියට පැමිණි බව මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ විද්‍යාර්ථින් ගැන තොරතුරු පළවන වෙබ් අඩවියක පළ වී තිබෙනු මා දුටුවත් ඔහුගේ අවසන් කාලය පිළිබද වැඩිමනත් තොරතුරු සොයා ගන්නට මට හැකි වූයේ නැහැ.

ජිනදාස විජයතුංග මහතාණෙනි, ඔබට නිවන් සුව…!

වහින්නට හැකි නම් ගිගුම් දී…

untitled.png

එක්තරා සති අන්තයක උදයේ පුස්තකාලයට ගොඩ වැදුණු මොහොතක ලංකාවේ හිතවතෙකු මුණ ගැහුණා.

ආගිය තොරතුරු කතා කර සමුගන්නා අතරේ ඔහු එක්වරම මෙහෙම කිව්වා.

“ ඔක්කොමත් හරි මේ චුරු චුරු වැස්ස තමයි මට පෙන්නන්නම බැරි… ” ඇත්තටම ඔහුගේ මුහුණේ තිබුණේ දැඩි නොපහන් බවක්. පුස්තකාලයේ පුළුල් වීදුරු බිත්තියේ එපිටින් ඒ මොහොතේත් සිහින් වැහි බිදු ඇද වැටෙමින් තිබුණා. මේ සිරිපොද වැස්ස වැන්කුවර් නගරයට බොහොම හුරු පුරුදු දෙයක්. පුස්තකාලයට මායිම් වෙච්ච බිම් තීරුවේ මේපල් අතු රිකිළි අතරින් හීන් සීරුවට ඇද වැටෙන වැහි බිංදු මගේ හිතට චමත්කාරයක් ඇති කරමින් තිබුණත් මං ඔහුට විරුද්ධ වෙන්න ගියේ නැහැ. ඔහු මගෙන් සමුගෙන පුස්තකාලයේ දොරටුවෙන් පිටවෙලා ගියේ බොහොම තරහින් , “ මේ වැස්ස නිසා එළියට බහින්නවත් හිතෙන්නේ නැහැ ” කියලා කියන ගමන්.

ඒ සිදුවීම වුණු දවසේම පුස්කකාලයෙන් ගෙනාපු පොතක් කියවන්නට කලින් එහි පෙරවදන කියවන අතරේ හරිම අපූරු සිදුවීමක් ඇහැ ගැටුණා. වැන්කුවර්හි ජීවත්වන විදේශීය ලේඛකයකු වන එම ලේඛකයා තමන්ගේ පෙරවදනේ සදහන් කරලා තිබුණේ ඔහු වැන්කුවර් නගරයට ආදරය කරන එක් කාරණයක් නම් මේ අපූරු වැස්ස නිසා බවයි. ඒ පෙරවදන කියවද්දී මට සිහිපත් වුණේ මීට අවුරුදු ගණනාවකට කලින් සාහිත්‍ය මාසය වෙනුවෙන් කරපු පුවත්පත් සාකච්ඡාවක දී කේ. ජයතිලක සහ ජයකොඩි සෙනවිරත්න කියන ප්‍රසිද්ධ ලේඛකයන් දෙදෙනාම මට කිවුව කතාවක්. ඔවුන් කිවුවේ ඔවුන්ගේ නිර්මාණ ජීවිතය දිහා පසුපස හැරිලා බලද්දී ඔවුත් අතින් වැඩිපුරම පොත් පත් ලියැවිලා තියෙන්නේ වැහිබර කාල සීමාවලදී බව සිහිපත් වෙන බවයි. ඒ නිසා වැස්ස කියන්නේ තමන්ගේ නිර්මාණ ජීවිතයට ආශිර්වාදයක් කියලා තමයි ඔවුන් කිව්වේ.

වර්ෂාව කියන කාරණය එක් අයෙකුගේ ජීවිතයට ආශිර්වාදයක් වෙද්දී තවත් කෙනෙකුට ජීවිතය අප්‍රසන්න කරවන සිදුවීමක් වෙන හැටි ගැන හිතලා බලන එකත් හරිම අපූරු දෙයක්. වැස්ස විතරක් නෙමෙයි ජීවිතයේ අපිට හමුවෙන ඕනෑම දෙයක් දිහා අපි බලන දෘෂ්ටි කෝණය අපේ ජීවිත වලට කොයි තරම් බලපෑමක් කරනවා ද කියන කාරණය හිතාබලන්න වටින දෙයක්. බොහෝ පිරිසකගේ හදවතට සමීප ගායකයෙකු වන බොබ් මාලේ එක්තරා අවස්ථාවක හරිම ලස්සන කියමනක් කිව්වා. “ සමහරු වැස්ස වින්දනය කරති. අනෙක් අය ඔහේ වැස්සට තෙමෙති ”(Some people feel the rain, Others just get wet). බොබ් මාලේගේ ඒ කියමන හරිම ගැඹුරුයි. බොබ් මාලේ තමන්ගේ සංගීත සම්ප්‍රදාය තුළින් උත්සාහ කළේ කිසියම් සමාජීය පරිවර්තනයකට මුල පුරන්න. සමහර විට ඔහු ඒ කියමන කියන්නට ඇත්තේ ඒ අරමුණින් වෙන්නට ඕනේ. වැස්ස වගේම සංගීතය වුණත් වින්දනය කරන්න හැමෝටම හැකියාවක් නැහැ. ගීතයක්, නවකතාවක්, කවියක් විතරක් නෙමෙයි සුළගට වැනෙන බෝ කොළයක් වුනත් වින්දනය කිරීමේ හැකියාව හැම දෙනාටම පිහිටලා නැහැ. එක්තරා රටාවකට අතුගාලා තිබුණු පන්සලේ මිදුලේ වැලි මළුව දිහා බලාගෙන ඉදීමෙන්ම පමණක් රහත් වුණු හිමි නමක් ගැන කතාවක් බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ තියෙනවා. පොළොන්නරුවේ තිවංක පිළිම ගෙයි බුදු පිළිමය ඉදිරිපිටම තියෙන බිතු සිතුවම් අතර කාන්තාවක් හා පුරුෂයෙක් ලිංගික කටයුතුවල යෙදෙන සිතුවක් සහිතව අසංඛ්‍යවතී ජාතක කතාව සිතුවමට නැගිලා තියෙනවා. ජාතක කතා පොත් වහන්සේ ගත්තත් අද දවසේ අරුතින් ගත්තම ඉතාම අසභ්‍ය කතා කිහිපයක්ම එහි තියෙනවා. ඒත් වින්දනය කියන හැගීම අදට වඩා එදා අපිට තිබුණු නිසා ඒවායේ සැබෑ අරුතින් රස වින්දනය කිරීමේ හැකියාව පැරණි සමාජයට තිබුණා.

ශේක්ස්පියර් තමන්ගේ හැම්ලට් නාට්‍යයේ එක්තරා අවස්ථාවක මෙහෙම සදහන් කරනවා. හොද හෝ නරක කියා කිසිවක් නැහැ. අපි සිතන සිතිවිලි අනුවයි ඒක තීරණය වෙන්නේ. (There is nothing either good or bad, but thinking makes it so). මේ අදහස බුදුන් ලොවට කිවුවේ ශේක්ස්පියර්ලා බිහිවෙන්න බොහොම කලින්: “ ඔබ සිතන්නේ කුමක් ද යන්න අනුව ඔබේ ජීවිතය තීරණය වන්නේය ” (What you think, you become).

වින්දනය කියන කාරණාව කිසිසේත්ම සරල දෙයක් නෙමෙයි. යමක් වින්දනය කිරීමේ හැකියාව කෙනෙකුට ලැබෙන්නේ විචාරශීලීව යමක් දිහා බලන්න පුළුවන්නම් විතරයි. එත් ජාතිකයක් විදියට අද අපි ඉන්නේ සියවස් ගණනාවකින් පිටුපස්සේ. සීගිරි සිතුවම් බිහිවුණු, කැටපත් පවුරේ කුරුටු ගී ලියැවුණු, තිවංක පිළිමගෙයි බිතු සිතුවම් නිමැවුණු, ජාතක පොත් වහන්සේ සිංහලයට නැගුණු යුගයේ සිටි ජාතිය අද නැහැ. ඒ වෙනුවට අද ඉතිරි වෙලා සිටින්නේ ඔපෙරා ශෛලියෙන් ගීයක් ගැයුවාම බුදු දහම විනාශ වෙලා යනවා කියලා හිතන, සිවුරක් දරාගෙන කෑ ගැසීමෙන් සිංහල බෞද්ධ ජාතිකත්වය සුරකින්නට පුළුවන් කියලා හිතන, එක් එක් දේශපාලකයන්ගේ වහලුන් වෙලා ඔවුන් වෙනුවෙන් කොදු ඇට පෙළ හතර අතට නවා ගන්නා නිවට නියාළු පරපුරක්. ජාතියක් විදියට මේ නිවට නියාළු බවට අද අපි කොයි තරම් වහළුන් වෙලා තියෙනවා ද කියනවා නම් අනේ අපි වහළුන් නේද කියලා හදුනා ගන්නවත් හැකියාවක් අද අපිට නැහැ. මේ නිසාම තමන්ගේ හිත ගත්ත දේශපාලන නායකයාගේ ඕනෑම අමනකමක් ඉතාම ඉහළින් ඔසවා තබන්නත්, තමන්ට විරුද්ධ දේශපාලන නායකයාගේ ඕනෑම යහපත් කාරියක් හෙළා දකින්නත් තරම් අපි ඉන්නේ මං මුළාවූ චින්තනයක. මේ නිසා ආණ්ඩු පෙරළුණත් කොයි කවරදාකවත් පාර්ලිමේන්තුව ඇතුළේ ඉන්න ‍මුහුණු ටික වෙනස් වෙන්නේ නැහැ.

වින්දනය කිරීමේ හැකියාව මේ විදියට අපෙන් ක්ෂය වෙලා ගිහින් තියෙන නිසා දේශපාලනයෙන් විතරක් නෙමෙයි, කලාවෙන් සංගීතයෙන් බණ දහමින් පවා ඕනෑම කතක්කඩියෙකුට අපේ පරපුර මන මෝහනය කරවන්න පුළුවන්. උද්ඝෝෂණ පෙළපාලිවල දේශපාලන පාට් දමන චීවරධාරීන් අහවල් සේනාව, අහවල් බලකාය, අහවල් බලය ආදී වූ විවිධ නම්වලින් සංවිධාන බිහි කරද්දී ඒවා පසුපස දුවන්නට තරම් පරපුරක් බිහිවෙලා තිය‍න්නේත් රස විදීම සම්බන්ධයෙන් අපිට තියෙන මේ මූලික ආබාධය නිසයි. රූපවාහිනියේ ගුවන්විදුලියේ කැමරාව ඉදිරියේ පෙනී සිටිමින් ජනප්‍රිය වෙච්ච, ඒ වගේම භාවනා, අධ්‍යාත්මික වැඩසටහන් මගින් ජනප්‍රිය වෙච්ච බොහොම ප්‍රසිද්ධ ඇතැම් හිමිවරුන්ගේ බණ අහන්නට ලැබෙද්දිත් දැනෙන්නේ අපේ මිනිසුන්ව මුලාකරවන්න කොයි තරම් පහසුවෙන් පුළුවන් ද කියන කාරණයයි. දුවන්නන් වාලේ දුවනවා මිසක් තමන් දුවන්නේ කවුරුන් පසුපස්සේ ද තමන්ට මග පෙන්වන අධ්‍යාත්මික ගුරුවරයා මේ කියන්නේ බුද්ධියට ගෝචර වන කරුණු ද කියලාවත් හිතන්නට තරම් අඩුම තරමින් කාලාම සුත්‍රයේ සරල මූලධර්ම කිහිපයවත් තමන්ගේ එදිනෙදා ජීවිතයට සමීප කරගන්නට බොහෝ දෙනෙකුට හැකියාවක් නැහැ.

කිසිම කෙනෙගේ චින්තනමය වහලෙකු නොවී විචාර බුද්ධියෙන් යමක් දිහා බලන්නට එහෙමත් නැතිනම් යමක් සැබෑ ලෙසින්ම විදින්නට අපිට හැකිනම් දේශපාලකයන්ට, කලාකරුවන් යැයි කියාගත් කලාහොරුන්ට, චීවරධාරීන්ට විතරක් නෙමෙයි ‍අධ්‍යාත්මික නායකයන් යැයි කියාගත් ඔය ‍බොහොමයක් පිරිසට අපේ මනසට රිංගලා අපිව වහළුන් බවට පත්කරවන්නට ඉඩක් ලැබෙන්නේ නැහැ. ඒත් මේ චින්තනමය වහල් භාවයට අපි කොයි තරම් ඇබ්බැහි වෙලා තියෙවාද කියනවා වහල් කදවුරෙන් පිටත තියෙන නිදහස් ‍ලෝකයේ සුවද කොයි තරම් ද කියලා හිතන්නවත් අපි බයයි. අපේ ඔළුගෙඩි ඇතුළේ අපිම නිර්මාණය කරගෙන තියෙන මේ දැවැන්ත ප්‍රතිරූප බිද දමන තාක් ඒ නිදහසේ සුවද අපිට උරුම වෙන්නේ නැහැ. ඒත් ඒ ප්‍රතිරූප බිද දමා අනුනේ ඔළු ගෙඩි තුළින් වෙනුවට අපේම මනසින් ලෝකය දිහා බලන්නට පුරුදු පුහුණු වෙච්ච දවසක යහපත් රටක් යහපත් සමාජයක් වගේම නිදහස් නිවහල් මිනිසෙක් බිහිවේවි.

පිළිතුරක් ඕනෑ කර තිබේ….!

Reading-Books

මගේ සේවා ස්ථානයට පහුගිය සතියක අලුත් සේවකයන් කිහිප දෙනෙක් බඳවා ගෙන තිබුණා. ඒ කිහිප දෙනාම විවිධ රටවලින් කැනඩාවට ආපු අය. කැනඩාව කියන්නේ ලෝකයේ හැම රටකින්ම පැමිණෙන විවිධාකාර ජාතීන් ඉන්නා රටක් නිසා කැනඩාවේ රැකියා ස්ථානවල විතරක් නෙමෙයි පාසල් ඇතුලු හැම පොදු ස්ථානයකම මේ විදියේ බොහොම අපූරු ජනවාර්ගික විවිධත්වයක් දකින්න පුලුවන්.

ස්වභාවයෙන්ම මිතුරන් ඇති කරගන්න කැමැත්තක් තියෙන මං ඉඩක් ලැබුණු හැම වෙලාවකම මේ අලුත් සාමාජිකයන් එක්ක අල්ලාප සල්ලාපයෙහි යෙදෙන්නට අමතක කළේ නැහැ. මෙයින් එක් කෙනෙක් ඇවිත් තිබුණේ චිලී රටෙන්. පොත් පත්වලට ආස කරන ඕනැම කෙනෙකුට චිලී රට සිහිපත් වුණාම මතක් වෙන්නේ ඉසබෙල් ඇලෙන්ඩේ (Isabel Allende) කියන ලේඛිකාව. ඒ තරමටම ඇය මුලු ලොව පුරාම නම ගිය ලේඛිකාවක්. චිලී රටේ නාමය ලෝක ඉතිහාසයේ සටහන් කරන්නට මේ ලේඛිකාවගෙනුත් ලැබුණේ අමරණීය දායකත්වයක්. අලුත් මිතුරාත් එක්ක සංවාදයේ යෙදෙද්දී ඉසබෙල් ඇලෙන්ඩේ ලේඛිකාවගේ නාමය ලංකාවේ පවා බොහොම දෙනෙක් දන්නා බව මං ඔහුට කිව්වා. ඒත් ඔහුගේ කතාවෙන් මට වැටහුණේ මේ ලේඛිකාව ගැන හරි හැටි වැටහීමක් ඔහු තුළ නොතිබුණු බවයි. ඇත්තෙන්ම ඔහු මේ ලේඛිකාව ගැන නොදන්නවාද කියන කරුණ තහවුරු කර ගන්නට මං පොත්පත්වලට ආදරය කරන කවුරුත් දන්නා ඉසබෙල්ගේ ඊවා ලූනා (Eva Luna) නව කතාව ගැන විමසුවා. එහෙත් ඔහු සිතුවේ මං විමසන්නේ තවත් ලේඛිකාවක් ගැන කියලයි. “ ඊවා ලූනා දැන් ඇත්තටම ආච්චි කෙනෙක් ” ඔහු මට පිළිතුරු දුන්නා. මේ පිළිතුරෙන් මං කොයි තරම් පුදුමයට පත් වුණත් ඒ බව ඔහුට පෙන්නුවේ නැහැ. සාහිත කලාව ගැන මේ මිතුරා සමග කතා කිරීමෙන් පළක් නැති බව හොදින්ම තහවුරු වුණ නිසා චිලී දේශයේ කාලගුණය, සංස්කෘතිය ගැන විමසමින් මං කතාව වෙනත් පැත්තකට යොමු කළා. ඒත් ඒ කතාව අතරේ පවා සිත ඇතුළෙන් මගේ හිත ලොකු අරගලයක යෙදෙමින් තිබුණා. චිලී දේශයේ උපත ලබා සති කිහිපයකට පෙර කැනඩාවට පා තබනා තෙක්ම සිය ජීවිත කාලයම එහි ගත කළ මේ තරුණයා තමන්ගේ රටේ නම ලෝකයේ ඉහළින්ම සටහන් කළ ලේඛිකාවක් ගැන නොදැන සිටීම කොයි තරම් අවාසනාවන්ත කරුණක් ද කියන එක ඔහු හා කළ මුලු සංවාදය පුරාම මගේ හිත ඇතුළේ මහත් බරකින් තෙරපෙමින් තිබුණා.

ආයතනයට ආපු තවත් අලුත් සාමාජිකයෙක් එක්ක කතා කරද්දිත් මේ විදියේම දෙයක් තමයි සිද්ධ වුණේ. ඔහු ඇවිත් තිබුණේ ඇෆ්ගනිස්තානයෙන්. ඇෆ්ගනිස්තානයේ තලිබාන් පාලනය, සරුංගල් තරග තහනම් කිරීම, හසාරා ජනවර්ගය ගැන මං දැනගෙන හිටිය කරුණු ගැන සාකච්ඡාව පටන් ගනිද්දී ඔහු පුදුම වෙලා ඇහුවේ මං ඇෆ්ගනිස්තානයට ඇවිත් තියෙනවද කියලයි. ඒත් මේ දේවල් දැනගත්තේ ඔහුගේ රටේ ලේඛකයෙක් වන කාලිඩ් හොසෙනි (Khaled Hosseini)ගේ පොත්පත්වලින් (The Kite Runner, A Thousand Splendid Suns, And the Mountain Echoed) වලින් කියලා කිවුවම එහෙම ලේඛකයෙක් ගැන ඔහු අහලාවත් තිබුණේ නැහැ. තලේබාන් පාලනයේ කුරුරු බව වගේම ඇෆ්ගන් සංස්කෘතියේ හැඩරුව ලොවට ගෙන ගිය ලේඛකයන් අතර ඉදිරියෙන්ම සිටින කාලිඩ් හොසෙනි ගැන ඔහු නොදැන සිටීම ඉතාම පුදුමාකාර දෙයක් විදියට තමයි ඒ මොහොතේ මට දැනුණේ. The Kite Runner සිනමා පටය ඔහු නරඹලා තිබුණත් ඒ සිනමා පටයට පදනම් වෙලා තිබුණේ ඒ නමින් බිහිවුණු කාලිඩ්ගේ පොතින් බව පවා ඔහු දැනගත්තේ මගෙන්.

තමන් උපන් දේශයෙන් වෙන් වෙලා වෙනත් රටකට පා තබද්දී මේ විදියට තමන්ගේ දේශයේ උරුමයන් ගැන මෙලෝ හසරක් නොදැන සිටීම මගින් අවමානයට පත් වෙන්නේ තමන්ම ද එහෙමත් නැතිනම් තමගේ රට ද එහෙමත් නැතිනම් ඒ දෙකම ද යන්න ගැන සිතා බැලීම ඔබට භාරයි.

මගේ නවක මිතුරන්ට තමන්ගේ රටේ සාහිත කලාව ගැන තියෙන වැටහීම මෙහෙම තත්ත්වයක තියෙද්දී විදේශයන්හි ජීවත් වෙන අපේම ලාංකිකයන්ගේ තත්ත්වය කොහොම වෙන්න පුලුවන්ද කියලා මට නිකමට හිතුණා. මෑත කාලයේ දී අන්තර්ජාතික තලයට ගිය ලාංකීය ලේඛකයන් අතර ඉදරියෙන්ම සිටින මුල්ම පෙළේ ලේඛකයන් දෙදෙනෙක්ම ඉන්නේ මං ජීවත් වෙන කැනඩාවේ. ඒ මයිකල් ඔන්ඩච්චි (Michael Ondaatje) සහ ෂ්යාම් සෙල්වදුරෙයි (Shyam Selvadurai) යන ලේඛකයන් දෙන්නා. මයිකල් තමන්ගේ ද ඉංග්ලිෂ් පේෂන්ට් (The English Patient) කියන කෘතියට බුකර් සම්මානය හිමිකරගත්තා විතරක් නෙමෙයි ඒ කෘතිය ඇසුරින් ඒ නමින්ම තැනුණු විශ්ෂ්ට සිනමා පටයට සම්මාන ගණනාවක්ම හිමිවුණා. පොත් පත් සම්බන්ධයෙන් කැනේඩියානු රජයෙන් පිරිනමන ඉහළම ගෞරවණීය සම්මානයක් වන Governor General’s Award මෙන්ම ඒ හා සමාන විශිෂ්ට වර්ගයේ සම්මාන ගණනාවක්ම ඔහුට හිමිවුණා. ඔහුගේ අලුත්ම නවකතාව වන The Cat’s Table පොතත් ගවර්නර් ජනරාල් සම්මානයට නිර්දේශ වූ සීමිත පොත් කිහිපය අතර ඉදිරියෙන්ම තිබුණා.

සම්මාන රැසකින්ම පිදුම් ලැබූ තවත් ලාංකීය ලේඛකයෙකු වන ෂ්යාම් අන්තර්ජාතික තලයේ දී බොහෝ කතාබහට ලක්වුණු ලේඛකයෙක්. ඉතාම ආකර්ෂණීය කතා ශෛලියක් සහිත ඔහුගේ ෆනී බෝයි (Funny Boy) කෘතිය ඒ විදියේම රසවත් ස්වරයකින් සුගතපාල ද සිල්වා “අමුතු ඉලන්දාරියා” නමින් සිංහලට පෙරලුවා. ඔහුගේ අලුත්ම නවකතාව වන “ද හංග්රි ගෝස්ට්” (The Hungry Ghost) කෘතියත් ඉතාම රසවත් ස්වරයකින් ලියැවුණු බොහොම අපූරු නවකතාවක්.

මේ ලේඛකයන් දෙදෙනාම ඉතාම ශූර ලේඛකයන් දෙදෙනෙකු නිසාම මේ දෙදෛනාගේ අලුත් පොතක් නිකුත් වුණු හැම මොහොතකම එය කතා බහට ලක්වෙනවා. ඒ වගේම ඒ දෙදෙනාගේම පොත් පත් බොහොමයකම පසුබිම ලංකාවට සම්බන්ධයි. මේ දෙදෙනාගේ අලුත්ම පොත් දෙක වන මයිකල්ගේ “කැට්ස් ටේබල්” වගේම ෂ්යාම්ගේ “හන්ග්රි ගෝස්ට්” පොත් දෙකම ලංකාව පසුබ්ම් කරගත් නවකතා දෙකක්. “හංග්රි ගෝස්ට්” පොතේ කවරය පවා සැරසිලා තියෙන්නේ ලංකාවේ වලව්වක සමීප රූප රාමුවකින්. මේ පොත් දෙකම නිකුත් වූණු කාලවල කැනඩාවේ ප්රධානම පුවත් සේවවා වන සීබීසී (CBC) පුවත් සේවාව මේ පොත් දෙකම Governor General සම්මානය සඳහා නිර්දේශිත බව කියමින් ඒවා පිළිබඳ විස්තරයක් වරින් වර ඉදිරිපත් කළා. ඒ වගේම කැනේඩියානු පොත් වෙළෙඳ සැල්වල බොහොම කැපී පෙනෙන තැන් වල තමයි මේ පොත් විකුණනන්නට තබා තිබුණේත්. එක්තරා අවස්ථාවකදී අහම්බෙන් මට හමුවූ කැනේඩියානු වි‍ශේෂඥ වෛද්යවරයෙක් මා ලංකාවේ බව දැනගත් මොහොතේම මා හා කතාබහ ආරම්භ කළේ මයිකල්ගේ කැට්ස් ටේබල් කෘතිය මා කියවා ඇතිද යන්න ගැන විමසමිනුයි. ඔහු ලංකාව ගැන මා හා කතා බහ කරන්නට පටන් ගත්තේ පොත පිළිබදව කතා බහ අවසන් වුනාට පස්සෙයි.

ඒත් කැනේඩියානු සාහිත ලෝකයේ මෙන්ම අන්තර්ජාතික තලයේ සාහිත පෙරළිකාරයන් බවට පත්වෙලා ඉන්න මේ ලාංකීය ලේඛකයන් දෙදෙනා ගැන නමින්වත් අසා ඇති කැනඩාවේ සිටින ලාංකිකයන් ගණන අතළොස්සක් බව මං හොඳින්ම දන්නවා.

මේ කතාවත් එක්ක මගේ දෑස් ඉදිරිපිට සිදුවුණු තවත් සිද්ධියක් මට මතක් වෙනවා. දිවයින පුවත්පතේ “බදාදා අතිරේකය” මා අතින් සංස්කරණය වන්නට පෙර එය සංස්කරණය වුණේ බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති පුවත්පත් කලාවේදියෙකු වුණු කිත්සිරි නිමල් ශාන්ත සූරීන් අතින්. දවසක් දා බදාදා සාහිත අතිරේකය වෙනුවෙන් කුමාරතුංගගේ සහ වික්රමසිංහයන්ගේ ඡායාරූප දෙකක් පුවත්පතේ පුස්තකාලයෙන් රැගෙන එන ලෙස ඔහුට සහාය වන තරුණ පුවත්පත් කලාවේදියෙකුට ඔහු කිව්වා. ඔහු අදහස් කළේ මුනිදාස කුමාරතුංගයන් සහ මාර්ටින් වික්රමසිංහයන් ගැනයි. ඒත් මේ පුවත්පත් කලාවේදියා අරගෙන ආවේ රනිල් වික්රමසිංහගේ සහ චන්ද්රිකා කුමාරතුංගගේ ඡායාරූප දෙකකුයි. තමන් ඡායාරූප ගෙනි යන්නේ සාහිත අතිරේකයට බව හොඳින්ම දැන දැනත් දේශපාලකයන් දෙදෙනෙකුගේ ඡායාරූප මේ පුවත්පත් කලාවේදියා රැගෙන ආවේ ඔහු පොත් පත් හෝ ලේඛකයන් ගැන මෙලෝ හසරක අවබෝධයක් නොතිබුණු පුද්ගලයෙකු වූ නිසයි.

ඉතාම දියු‍ණු කාර්මික රටවල පවා සාහිත කලාවන් පිළිබඳව තවමත් දක්වන්නේ බොහොම ගෞරවණීය ආකල්පයක්. මේ නිසාම කොයි තරම් තාක්ෂණික මෙවලම් ආවත් පොත පත සම්බන්ධයෙන් තියෙන ඉල්ලුම හා කැමැත්ත ඒ රටවල තවම දකින්න පුලුවන්. කැනඩාවේ පොත් සාප්පු බොහොමයක පොත් පත් මිලදී ගන්න එන අයට ඉඳගෙන පොත පත කියවන්න බොහොම සැප පහසු පුටු තබා තියෙන ආකාරය දකින්න පුලුවන්. ඔබ පොත මිලදී ගත්තත් නැතත් මුලු පොතම වුණත් බොහොම නිදහසේ සැප පහසුව කියවලා යන්න මේ පොත් සාප්පුවල කිසිම බාධාවක් නැහැ. මා ජීවත් වන පෙදෙස ආසන්නවම තියෙන පොත් සාප්පුව තුළ එක් කොටසක කෝපි අවන්හලක් පවා තියෙනවා. මේ නිසා කෝපි අවන්හලෙන් කෝපි කොප්පයක් හා හපන්නට යමක් අරගෙන පොත් සාප්පුවේ සැප පහසු පුටු මත හිදගෙන පුස්තකාලයක මෙන් පොත් පත් කියවන පිරිස මේ පොත් සාප්පුවට ගොඩවන හැම මොහොතකම මං දකිනවා.

පුවත්පත් වැඩමුලුවකට ස්වීඩනයට ගිය මොහොතක ඒ රටේ මුදල් නෝට්ටුවල සටහන් වෙලා තිබුණු මුහුණු දේශපාලකයන්ගේ වෙන්න බැහැය කියන අදහස හිතට දැනුණු නිසා මං ඒ ගැන වැඩ මුළුව මෙහෙයවපු තැනැත්තාගෙන් විමසීමක් කළා. ඒ මොහොතේ මට දැනගන්න ලැබුණේ ඒ හැම නෝට්ටුවකම වගේ සටහන් වෙලා තියෙන්නේ රටේ කවියන්, ලේඛකයන්ගේ මුහුණු බවයි. කවියන්, ලේඛකයන් තමන්ගේ මුදල් නෝට්ටුවල විතරක් නෙමෙයි ජනතාව අතරට යන බොහොමයක් දේවල සටහන් කර ඇති රටවල් රැසක් ලෝකයේ තියෙන බව මං දැනගත්තේ බොහොම මෑතකදී ඒ ගැන සොයා බලද්දියි. ඒත් බැලූ බැල්මටම අපුලක් ඇති කරන දේශපාලකයන්ගේ මූණත් තහඩු හැරෙන්නට අපේ කවියෙකුගේ හෝ ලේඛකයකුගේ රුවක් ලාංකීය මුදල් නෝට්ටුවක කිසිම දවසක සටහන් වෙන්න ඇතියි කියලා මං හිතන්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට අපේ රටේ සිද්ධ වෙන්නේ කවියන් ලේඛකයන් හෝ බුද්ධිමතුන්ගේ නමින් විවෘත වෙලා තිබුණ දේවල් පවා කාලකන්නි දේශපාලකයන්ගේ නම් ගම් වලින් යළිත් නම් කෙරෙන එකයි. රටක ගමන්මගේ දිශානතිය හඳුනා ගන්නට ඒක හොඳම සංකේතයක්. එක්තරා යුගයක අපේ රටේ කලාව සංස්කෘතිය හා සාරධර්ම ගැන මුලු ලොවටම හෙළි කළ ආනන්ද කුමාරස්වාමිගේ නමින් පැවැති මාවත පවා මේ අන්දමින් වෙනස් කෙරුණේ වැඩි ඈතකදී නෙමෙයි. අපේ නූතන ලාංකීය දරු පරපුරට ඒ විදියේ දුලබ උගතුන් ගැන අවබෝධයක් නැති බව ඇත්තක්. ඒත් අඩුම තරමින් එවැනි නමකින් මාවතක් හෝ නම් කර ඇති විටෙක ඒ මාවතේ යන එන්නන්ගෙන් කිහිප දෙනෙකුට හෝ තමන් නොදන්නා මේ පුද්ගලයා ගැන සොයා බලන්නට අදහසක් හිතේ ඇති වෙන්නට තියෙන ඉඩකඩ වැඩියි. බලයට පත්වෙන හැම ආණ්ඩුවකින්ම සිද්ධ වෙන මේ විදියේ අමන වැඩ කටයුතු නිසා සිද්ධ වෙන්නේ ටියුෂන් ගුරුවරුන් එහෙමත් නැතිනම් මල් කතා පොත් වලින් බඩ වඩා ගන්නා තොරොම්බල් පොත පත ලියන්නන් රටේ ඉහළම සාහිතධරයන්, බුද්ධිමතුන් ලෙස දරුවන්ගේ මනස තුළ තැන්පත් වීම පමණයි. ටියුෂන් ගුරුවරයා කොයි තරම් දේවත්වයෙන් පුදන්නට අපේ දරු පරපුර මේ වනවිට යොමු වෙලා තියෙනවාද කියන එක මෑත කාලයේ ෆේස් බුක් අඩවියෙන් දුටු වීඩියෝ කිහිපයක් මගින් මට දකින්නට ලැබුණා. පූදින මල් කැකුලු මෙන් වූ මේ දරුවන් පංතියේ අන්තිම දවසේ දී ඉකි ගසා හඩමින් එක්තරා ටියුෂන් ගුරුවරයකු ඉදිරියේ වැද වැටෙද්දී අඩුම තරමින් සිය අසුනින් නැගිටින්නටවත් ඔහු සදාචාර සම්පන්න වෙන්නේ නැහැ. අද වනවිට ටියුෂන් පංතියට දේශපාලකයන් වඩම්මවන මට්ටමට නූතන දිසාපාමොක් පරපුර කසල සෝධක පරපුරක් බවට ඇද වැටී තියෙනවා. තමන් දුකසේ උපයන කාසි අල්පය වැය කර ශිල්ප ලබන්නට තම දරුවන් යවන ටියුෂන් සුපර් මාකට් තුළින් අනාගත ඡන්ද දායකයන් බිහිකිරවීමේ මේ නපුංසක කටයුත්තට අඩුම තරමින් දෙමාපියන්ගේවත් පැහැදිලි විරෝධයක් එල්ල වෙන බවක් මං දුටුවේ නැහැ.

කිසියම් පරපුරක් පොත් පත් කියවීමෙන් එහෙමත් නැතිනම් සාහිත රසවින්දනයෙන් ඈත් වෙනවා කියන්නේ ඒ පරපුරේ විතරක් නෙමෙයි සමස්ත අනාගත පරපුරේම සංවේදී භාවයන් පවා මොට වෙනවා කියන එකයි. ටියුෂන් ගුරුවරුන්ට විතරක් නෙමෙයි දේශපාලකයන්ටත් අපේ දරු පරපුරට වගේම ඔවුන්ගේ දෙමව්පියන්ට පවා මේ විදියේ ඕනෑම අශ්ලීල අඩව්වක්, කස්තිරමක් ගසා පෙන්වන්නට පුලුවන් තරමට අපේ සමාජය අසංවේදී වෙලා තියෙන්නේ සමාජයක් විදියට අපේ රටේ සංවේදී භාවයන් මේ වන විට වල් වදිමින් තියෙන නිසයි. ඇග පසග සොළවීමෙන් පමණක්ම මනාප ගොඩ ගසා ගන්නා නළු නිළි රූපකායන් දියවන්නා ඔය තරණය කරන්නට සමත් වන්නේත්, හොර ආචාර්යවරුන්, හරක් හොරුන්, කුඩු වෙළෙන්දන්, මිනී මරුවන් වගේම සල්ලාල දූෂකයන් ජනතාව පාලනය කරන්නට ඒ මහ ජනතාවගේම ඡන්දයෙන් තේරී පත්වන්නේත් අපේ සමාජයේ සංවේදීභාවයේ අංගවිකලත්වය නිසාම තමයි.

විසි වන සියවසේ සිටි අංක එකේ බුද්ධිමතා ලෙස නිතරගයෙන්ම නම් කෙරුණු ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් නිතරම අමතකවීම් සිද්ධ වුණු තැනැත්තෙක් විදියට තමයි සලකන්නේ. ඒත් ඔහුගේ එක්තරා කියමනක මෙහෙම සඳහන් වෙනවා. “The only thing you absolutely have to know is the location of the library.” (ඔබ නිසැකයෙන්ම දැන සිටිය යුතු කරුණ නම් පුස්තකාලයට යන මාවතයි).

පොත්පත් කියවීම හැමෝටම කරන්න බැරි දෙයක් බව ඇත්ත. ඒකට හේතුව ඒ සඳහා කිසියම් සංවේදීතාවක් වගේම රසවින්දන හැකියාවකුත් ඕන කරන නිසා. ජීවිත කාලය තුළ අපිට බොහෝ දේ ඉගෙන ගැනීමෙන් ලබා ගන්නට පුලුවන් බව ඇත්ත. උදාරහණයක් විදියට දොස්තරවරයෙක්, ඉංජිනේරුවරයෙක්, ගණකාධිකාරවරයෙක්, නීතිවේදියෙක්, කාර්මික ශිල්පියෙක් හෝ වෙනත් ඕනෑම වෘත්තියක් සදහා ඇවැසි දැනුම අපිට කිසියම් රටාවක් අනුව ඉගෙන ගැනීම මගින් ලබාගන්න පුලුවන්. ඒත් කවියක්, කෙටිකතාවක්, නවකතාවක් රසවිදීමේ හැකියාව ඒ විදියට ලබා ගන්න බැහැ. ඒ සදහා තමන්ගේ හදවත තුළ සියුම් කවුළු විවිර වෙලා තියෙන්නට ඕනේ. සංවේදී භාවයන් පුබුදු වෙලා තියෙන්නට ඕනේ. සැබෑ විප්ලවවාදියෙක් වෙන්නට නම් මලෙක සුවඳ විතරක් නෙමෙයි මලෙහි පෙති වල සියුම් බවත් විඳින්නට හැකි කමක් තියෙන්නට ඕනේ කියලා චේ ගුවේරා කියලා තියෙනවා. ඒකට හේතුව සැබෑ විප්ලලවාදියෙක් තුළ මානව දයාව තිබිය යුතුම නිසයි. පොත්පත් කියවන්නට කැමැති ඒ වගේම පොතක් රස විදින්නට තරම් හැකියාවක් තියෙන අය තුළත් මේ මානව දයාව දකින්නට පුලුවන්.

“කියවීම මිනිසා සම්පූර්ණ කරයි” කියන බොහොම පැරණී කියමනට මුල්වෙලා තියෙන්නේ කියවීමත් සමගින්ම ජීවිතයට එක්වන ජීවිත පරිඥානය නිසයි. මේ නිසාම බොහෝ පොත පත කියවන මිනිසුන්ට ජීවිතය තේරුම් ගන්න හරිම පහසුයි. සමාජය තේරුම් ගන්න වගේම ජීවිතයේ ගැටලු වලට බොහොම සවිඥානිකව පිළිතුරු සපයා ගන්නට පොත් පත් කියවන පොත් පත් ඇසුර කරන පුද්ගලයන්ට ඉතාම පහසුවෙන් පුලුවන් බව සියලු නූතන පර්යේෂණ වලින් ඔප්පු වෙලා තියෙනවා. අද දවසේ බොහෝ දෙනෙක් පීඩා විඳින බව කියන මානසික අවපීඩනය (Depression) පොත පත කියවන්නට පුරුදු පුහුණු වූවන් තුළ හරිම අඩුයි.

ගෙවී ගිය සතියේ එක්තරා සති අන්ත සිංහල පුවත්පතක සංවාදයක් මා කියෙව්වා. ඒ සංවාදය තිබුණේ බොහොම විවේචනවලට භාජනය වන සංගීත කණ්ඩායමක නායකයා එක්ක. ඔහුගේ ගීතවලින් අපේ සංස්කෘතියට, සදාචාරයට හානියක් වෙනවා නේද කියන කරුණ පුවත්පත් කලාවේදිනිය අසා තිබුණා. ඔහු ඊට දී තිබුණු පිළිතුර මගේ සිත් ගත්තේ හිතන්නට බොහෝ දේවල් ඔහු ඒ පිළිතුර තුළ ගැබ් කරලා තිබුණ නිසයි. තමන්ගේ ගීතවලින් සංස්කෘතියට, සදාචාරයට හානියක් වෙනවා කියලා චෝදනාවක් තියෙනවා නම් ඒක පිළිගන්න තමන් සූදානම් නමුත් ඊට කලින් ලාංකිකයන් විදියට අපිට දැන් ඉතිරිවෙලා තියෙන සදාචාරය, සංස්කෘතිය මොකක්ද කියන එක පොඩ්ඩක් තමන්ට පැහැදිලි කරලා දෙන ලෙස ඔහු පුවත්පත් කලාවේදිනියගෙන් පෙරලා ප්රශ්න කරලා තිබුණා. ඇත්තෙන්ම අපිට සංස්කෘතියක් සදාචාරයක් එහෙත් නැතිනම් සංවේදීභාවයක් දැන් ඉතිරි වෙලා තියෙනවාද….? තියෙනවා නම් ඒ කොතැනද…..? කොයි මට්ටමකින්ද ඒක ඉතිරි වෙලා තියෙන්නේ…..? ඒ සංගීත කණ්ඩායමේ නායකයා පෙරලා සමාජයෙන් අහන ගැටලුවලට කාගෙන් හෝ පිළිතුරක් ලැබෙනවා නම් ඒක දැනගන්න මටත් ආසයි.

පොතක් එක්ක කතා කරමු

සරේ මහජන පුස්තකාලය (Surrey City Center Library)

සරේ මහජන පුස්තකාලය (Surrey City Center Library)

සීතල වැහි බිඳු ඇද හැලෙමින් තිබූ සති අන්තයේ තවත් එක් සවස් වරුවකි ඒ. මේ සිරි පොද වැස්ස කැනඩාවේ වැන්කුවර් නගරයට බෙහෙවින්ම හුරු පුරුදුය.

සති අන්තයේ සවස් වරුවක් බොහෝ විට ගෙවී යන්නේ පුස්තකාලයේ බැවින් සිරි පොද වැසි ඇද හැලුණු එදින ද මා යමින් සිටියේ පුස්තකාලය වෙතය. එහෙත් ඒ සවස් වරුවේ නම් ඒ සදහා තවත් එක් සුවිශේෂී හේතුවක් ද තිබුණේය. පුස්තකාලයේ සුපුරුදු පොත් පත් රාක්ක වලට අමතරව මා එනතෙක් බලා සිටින තවත් එක් “සජීවී පොතක් ”ද එහි ඇති බව දැන සිටි හෙයිනි ඒ.  සජීවි පොත් (living Books) …? ඔව්… කැනඩාවේ පුස්තකාලයන්හි ක්රියාත්මක වන අලුත්ම ප්රවණතාවකි ඒ. මේ සංකල්පය ක්රියාත්මක වන්නේ මානව පුස්තකාලය (Human Library) නම් වූ නවතම සංකල්පයක් යටතේය.  මෙම සංකල්පයේ තේමාව වන්නේ කඩදාසි පිටු පුරා දිවෙන තීන්ත අකුරු අතරින් ලබා ගත නොහැකි දැනුමක් පාඨකයා වෙත සමීප කරවීමයි. මෙම මානව පුස්තකාලය ක්රියාත්මක වන්නේ තෝරා ගත් දිනයක තෝරාගත් තේමාවක් යටතේය. මෙවර මානව පුස්තකාලයේ තේමාව වී තිබුණේ “ සුවිශේෂී වූ වෘත්තීන්හි නියැලෙන සැබෑ මිනිසුන් ”යන්නයි. ඒ අනුව යෝගා උපදේශකවරයකු , වේශ නිරූපණ ශිල්පියෙකු , සපත්තු මෝස්තර නිර්මාණය කරන්නෙකු , පුද්ගලික රහස් පරීක්ෂකයකු , ගිනි නිවීමේ හමුදාවේ කාන්තා නිලධාරයෙකු , ජල නල කාර්මිකයෙකු , අවමංගල්ය‍ අධ්යක්ෂවරයකු ආදී වූ විවිධ විෂයන්හි නිරතවන වෘත්තිකයන් කිහිප දෙනෙක් ම ඒ සඳහා තෝරා ගෙන තිබුණි. මානව පුස්තකාලය සඳහා එක්වීමට කැමැති පාඨකයන් පුස්තකාලයෙන් අදාළ දිනයේ තමාට පහසු වේලාව මුලදී ම වෙන් කර ගත යුතුය.  මෙම සජීවී පොත් හෙවත් මානව පුස්තකාලයට සම්බන්ධ වන්නෝ සිය වෘත්තීන්හි ක්රියාකාරීව නිරතව සිටින අය වෙති. එබැවින් පුස්තකාලයේ කාමරයක් තුළ දී තමන් තෝරා ගත් සජීවී පොත තනිව හමු වී ඔවුන්ගේ  අත්දැකීම් බෙදා හදා ගන්නටත් , ඇවැසි කවර හෝ දෙයක් විමසා දැන ගන්නටත් මෙහිදී පාඨකයන්ට ඉඩකඩ ලැබෙයි. මෙය සාමාන්ය පොතකින් ලබා ගත හැකි දැනුම මෙන්ම සාමාන්යය පොතක විෂය පථය ද ඔබ්බවා යන්නකි. මානව පුස්තකාලය යටතේ ක්රියාත්මක වන සජීවී පොත් පත් හි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ එයයි.

ආකර්ශනීය රැකියාවන් රැසක පුද්ගලයන් මෙවර මානව පුස්තකාලය හා එක්ව සිටිය ද අවමංගල්ය අධ්යක්ෂවරයා හමු විය යුතුය යන්න මට සිතුණේ වඩාත් සිත් ඇදගන්නා සුලු තොරතුරු ඔහු සතුව ඇතැයි සිතුණු බැවිනි. ඇතැම් විට ඒ සඳහා මා පොළඹවන්නට ඇත්තේ පුස්තකාලයෙන් ම ලබා ගෙන මෑතක දී මා විසින් නරඹනු ලැබූ සම්මානනීය සිනමා පටයක් ද  වන්නට ඇත. ඩිපාර්චර්ස් (Departures) නම් වූ එම ජපන් සිනමා පටය මළ මිනී හැඩ ගැන්වීමේ කලාව හෙවත් අවමංගල්ය අධ්යක්ෂවරයකුගේ භූමිකාව හා බැඳුණු අතිශය ආකර්ශනීය සිනමා පටයක් වූයේය.

මානව පුස්තකාලය ගැන තවත් යමක් කියන්නට මත්තෙන් සරේ (Surrey) මහජන පුස්තකාලය ගැන ද යමක් සටහන් කළ යුතු යැයි හැඟෙන්නේ එයින් අපට ද ලබා ගත හැකි ආදර්ශ බොහෝ ඇති බැවිනි. අති නවීන පහසුකම් සියල්ලෙන්ම පරිපූර්ණ  වුව ද මෙම පුස්තකාලය ක්රියාත්මක වන්නේ අතිශය පරිසර හිතකාමී අයුරිනි. වාස්තු විද්යාවේ අපූරු නිර්මාණයක් වන මෙම ගොඩනැගිල්ල නිම වී ඇත්තේ නෞකාවක් පරිද්දෙනි. එහි බොහෝ කොටස් වීදුරු වලින් නිර්මාණය වී ඇති නිසා පුස්තකාලය ඇතුළත ආලෝකවත් කිරීම සඳහා හිරු එළිය උපරිම මට්ටමන් භාවිතා කෙරෙන අතර පුස්තකාලයේ පියස්ස මුලුමනින්ම තෘණ වර්ග වවා ඇත්තේ යහපත් අභ්යමන්තර උණුසුමක් පවත්වාගෙන යාම සඳහාය. පුස්තකාලයේ වීදුරු බිත්තියක් මත විවිධ භාෂාවන්ගෙන් සුභ පැතීමේ වදන් සටහන් කර ඇති අතර එහි සිංහල භාෂාවෙන් ද ආයුබෝවන් කියා සටහන් කර ඇති බව ද මෙහි දී සඳහන් කරන්නේ අභිමානයෙනි.

පුස්තකාලයේ ඇතුළත දර්ශනයක්

පෙර කී දිනයේ දී ගිවිස ගත් පරිදි ම පුස්තකාලයේ සුවපහසු කාමරයක් තුළ ඒ සජීවී පොත මා එනතෙක් එහි රැඳී සිටියේය. ඔහුගේ සැබෑ නම ජස්ටින්ය. පුරා වසර 18 කට අධික කාලයක් අවමංගල්ය අධ්යක්ෂවරයකු ලෙස කටයුතු කර ඇති ඔහු පැවසුවේ සිය ආදරණීයයකුගේ වියෝවෙන් පීඩා විඳින පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ සිත් තැවුල් තුනී කිරීම හා බැඳුණු තම රැකියාව සම්බන්ධයෙන් ඔහු බෙහෙවින් ම තෘප්තිමත් බවයි. විවිධාකාර වූ ආකර්ශනීය රැකියාවන්ගෙන් පිරී ඇති ලොවක මෙම ක්ෂේත්රයට සම්බන්ධ වීමට ඔහු පෙළඹ වූ කරුණු කාරණා කවරක්දැයි විමසූ විට ඔහු සඳහන් කළේ එය අහම්බෙන් සිදුවූවක් මිස මෙම වෘත්තිය තෝරා ගැනීමට ඔහු ළමා කළ සිහින මැව්වේ නැති බවය. මෘත දේහ හා කටයුතු කිරීමට බොහෝ දෙනෙක් දක්වන්නේ කිසියම් අප්රසන්න බවක් හා බියකි. මම ඒ පිළිබඳව ද ඔහුගෙන් විමසීමි. ්

ජස්ටින් (Justin Schultz)

සෑම සංස්කෘතියක් තුළම ගුප්ත සාධක රැසක් මරණය හා සම්බන්ධ කර තිබීම මේ බියට එක් ප්රධානතම හේතුවක් බව පෙන්වා දුන් ඔහු මරණය ජීවිතයේම කොටසක් ලෙස සිතන්නට තරම් අපට බුද්ධිමත් විය හැකි නම් එය කිසිසේත්ම බියජනක හෝ අප්රකසන්න යමක් නොවන බව අවධාරණය කළේය. තමන්ගේ දශක දෙකකට ආසන්න වෘත්තීය ජීවිතය තුළ දී මෘත දේහ සහ සුසාන භූමි ආශ්රිතව නිරන්තරයෙන්ම ගැවසුණ ද අවතාර හොල්මන් හෝ වෙනත් කිසිදු අසාමාන්ය සිදුවීමකට තමන් මුහුණ නොදුන් බව ද ඔහු සඳහන් කළේය. අවමගුල් කටයුතු සඳහා අධික වියදමක් වැය කරන්නට සිදු වන කැනඩාවේ අවමංගල්ය අධ්යක්ෂවරයකු වීම ද පහසු කටයුත්තක් නොවේ. ඒ සඳහා වසර තුනක පුර්ණ කාලීන පාඨමාලාවක් හැදෑරිය යුතු අතර ප්රායෝගික පුහුණුවක් ද අනිවාර්යය. වසර දෙකකට වරක් සිය රැකියාව සම්බන්ධයෙන් දැනුම වර්ධනය කර ගැනීමේ පාඨමාලාවන්ට සහභාගි වීම ද ඔවුනට අනිවාර්ය වන අතර වසරින් වසර සිය බලපත්රය අලුත් කර ගැනීම ද සිදු කළ යුතු වේ.  පාරිභෝගික ආරක්ෂක පනත යටතේ සිය යුතුකම් සහ වගකීම් කඩකළ අවමංගල්ය  අධ්යක්ෂවරයකුට එරෙහිව නීතිය ක්රියාත්මක කරන්නට කැනේඩියානුවන්ට අයිතිය ඇත.

සිය රැකියාවේ වඩාත්ම අභියෝගාත්මක කටයුත්ත හෝ එසේත් නැතිනම් වැදගත්ම අංශය වන්නේ කුමක්දැයි විමසූ විට ඔහු මට කීවේ එය සන්නිවේදනය බවයි. සිය ආදරණීයන්ගේ වියෝවෙන් පීඩා විඳින සිත් සතන් හා ගනු දෙනු කිරීමේ දී මෙන්ම එකම පවුලේ සහෝදර සහෝදරියන් අතර අවමගුල් කටයුතු සිදු කෙරෙන ආකාරය සම්බන්ධයෙන් විවිධාකාර ගැටුම් සහගත  අදහස් ඇති විටෙක දී ඉවසිලිමත්ව සහ ඉතාම පරිස්සම් සහගතව සන්නිවේදන කටයුතු සිදු කිරීම තම රැකියාවේ ප්රබලම අභියෝගය බව ඔහු පැවසුවේය. ඔහුගේ අත්දැකීම් සම්බන්ධයෙන් කළ කතා බහ සියල්ල සටහන් කර තැබීමට තරම් ඉඩකඩ ප්රමාණවත් නොවුණ ද අවසන් වශයෙන් එක් වැදගත් කරුණක් පමණක් මෙහි සඳහන් කිරීම සුදුසු යැයි හැඟේ.

කැනඩාවේ පුවත්පත්වල අවමංගල්යස දැන්වීම් පළ වන්නේ ලංකාවේ අපට හුරු පුරුදු ආකාරයට වඩා තරමක් වෙනස් ආකාරයෙනි. එනම් මිය ගිය තැනැත්තාගේ උපතේ සිට ඔහුගේ ජීවිතයේ වැදගත් අවස්ථාවන් , ඔහු විසින් කරන ලද වෘත්තිය හා ඔහුගේ සමාජ ජීවිතයේ විවිධ භූමිකාවන් විස්තර කරමින් පළ කෙරෙන මෙම අවමංගල්යු දැන්වීම් සිත් ඇදගන්නා සුලු කරුණු වලින් ගහණය. ලංකාවේ පුවත්පත්වල මරණ දැන්වීම් තීරුව කියවීමේ පුරුද්දක් නොතිබුණ ද කැනේඩියානු පුවත්පත් කියවීමේ දී අවමංගල්ය දැන්වීම් පිටුවේ ද සැලකිය යුතු වේලාවක් රැඳී සිටින්නට මා නිරායාසයෙන් ම හුරු වූයේ මෙම එම පිටුවේ ඇති මෙම විශේෂත්වය නිසාය. මෙම පිටු අතර සැරිසරද්දී මට හැගී ගිය වැදගත්ම කරුණ වූයේ ශෝකයෙන්  හා කඳුලින් පමණක් ම මරණය පිළි ගැනීමට හුරු පුරුදු වී සිටින අපට වඩා තරමක් ඔබ්බට ගොස් මරණය කිසියම් ආකාරයක ආදරණීය අනුස්මරණයක් ලෙස සලකන්නට කැනේඩියානුවන් හුරු වී සිටින ආකාරයයි. එක්තරා ආකාරයකින් කියනවා නම් එය මරණය “ සැමරීමක් ”බදුය. මේ නිසාම පුද්ගලයකුගේ මිය ගිය පසු ඔහුගේ අවසන් කටයුතු නිමා කළ මොහොතේ මිය ගිය පුද්ගලයා ජීවත්ව සිටිය දී කළ කී දෑ සිහිපත් කරමින් සියලු නෑ හිත මිතුරන් එක් වී ඉතා ඉහළ මට්ටමන් භෝජන උත්තසවයකට සහභාගී වීම කැනේඩියානුවන්ට හුරු පුරුදු අත්දැකීමකි. මෙවැනි භෝජන සංග්රහයන් පවත්වන උත්සව ශාලාවන් ද අවමගුල්  ශාලා පරිශ්රයේම පිහිටා ඇත.  මේ ගැන ද මම ඔහුගෙන් විමසුවෙමි.

කැනඩාවේ අවමංගල්ය ශාලාවක ඇතුළත ඇති භෝජන සංග්රහ කාමරයක්

“ ඔව් ඒක ඇත්ත. දුක්වෙලා ඇඩීමෙන් මිය ගිය පුද්ගලයාටවත් , ජීවත් වන පුද්ගලයන්ටවත් කිසිම වැඩක් වෙන්නේ නැහැ. මේ නිසා අඬා වැලපෙන්නේ නැතිව මිය ගිය පුද්ගලයාගේ ජීවිතයේ ආදරණීය මතක සටහන් සතුටින් සිහිපත් කරන්නට පුලුවන් මිය ගිය පුද්ගලයා හැමදාමත් අපේ හදවතේ සතුටුදායක හැගීමක් ඇති කරාවි. ඒක ජීවත් වන පුදගලයන්ටත් ධනාත්මකව ජීවිතයට මුහුණ දෙන්න මග පෙන්වාවි. ”

අධ්‍යාත්මික පෝෂණය ඉහළින් ම ලබන්නට හැකි ආගමික පසුබිම නොඅඩුව ඇති ලංකාව වැනි රටකට ඔහුගේ මේ අදහස් නුහුරු නුපුරුදු නොවන බව සැබෑය. එහෙත් ගැටලුව ඇත්තේ අප සතුව ඇති එවන් අධ්යාුත්මික අංග ලක්ෂණවලින් පෝෂණය වන්නට තරම් සමාජයක් ලෙසින් අප තවමත් පරිණත නොවීම ද යන්න ඔහුගෙන් සමුගෙන පුස්තකාලයෙන් පිටතට ආපසු එද්දී මා සිත්හි පැනයක් ලෙසින් ඉතිරි වී තිබිණ.